Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) Nedir? Kanser Riski ve Takibi

Yoğun meme dokusu (dens meme), memede yağ dokusuna kıyasla fibroglandüler dokunun daha fazla olduğu anatomik bir yapıyı ifade eder ve mamografi görüntülerinde beyaz yoğun alanlar şeklinde izlenir. Bu yapı hem görüntüleme değerlendirmesini zorlaştırabilir hem de bazı durumlarda meme kanseri riskinin artışıyla ilişkilendirilebilir.

Yoğun meme dokusu belirtileri, çoğu zaman fiziksel muayene ile belirgin şekilde fark edilmez ve genellikle mamografi incelemesi sırasında radyolojik değerlendirme ile saptanır. Meme yoğunluğu biyolojik yapı ile ilişkilidir ve yaş, hormonal durum, genetik faktörler ve bazı ilaç tedavileri meme dokusunun yoğunluk derecesini etkileyebilir.

Yoğun meme dokusunda kanser riski, normal yağ oranı daha yüksek meme yapısına sahip bireylere kıyasla nispeten daha yüksek kabul edilir. Yoğun fibroglandüler yapı, mamografide tümör dokusunun görünürlüğünü azaltabildiğinden erken tanıyı zorlaştırabilir ve bu nedenle ek görüntüleme yöntemlerinin değerlendirilmesi önerilebilir.

Yoğun meme dokusunun değerlendirilmesi, radyoloji uzmanları tarafından BI-RADS sınıflandırma sistemi kullanılarak yapılır ve meme yoğunluğu dört farklı kategori altında raporlanır. Klinik izlemde mamografi yanında meme ultrasonu veya manyetik rezonans görüntüleme gibi tamamlayıcı yöntemler tanısal doğruluğu artırabilir.

Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) Nedir ve Anatomisi Nasıldır?

Meme dokusunun iç yapısını anlamak, yoğunluk kavramının ne anlama geldiğini kavramak için atılacak ilk ve en önemli adımdır. Meme, kadın vücudunda hormonların orkestra şefliğinde yaşam boyu sürekli bir değişim ve gelişim içinde olan son derece dinamik, canlı ve karmaşık bir organdır. Dışarıdan bakıldığında tek bir bütün gibi görünse de içerisinde farklı görevleri üstlenen çok çeşitli doku gruplarını barındırır. Bu yapıyı bir ağacın dallarına ve yapraklarına benzetmek mümkündür. Gövdenin derinliklerinden yüzeye doğru uzanan bu karmaşık sistem, temelde iki ana bileşenin mükemmel uyumuyla çalışır.

Meme anatomisini oluşturan temel yapı taşları şunlardır:

• Süt bezleri
• Süt kanalları
• Yağ dokusu
• Bağ dokusu

Bu yapı taşlarından süt bezleri ve kanalları, tıbbi adıyla parankimal dokuyu oluşturur. Süt bezleri, annelik döneminde bebeğin beslenmesi için gerekli olan sütü üreten küçük, üzüm salkımına benzeyen keseciklerdir. Süt kanalları ise bu keseciklerde üretilen değerli sıvıyı, emzirme eylemi sırasında meme başına doğru taşıyan incecik borucuklardır. Sistemin diğer yarısı olan stromal doku ise memeye asıl şeklini, yumuşaklığını ve yapısal bütünlüğünü veren destek dokusudur. Bu destek dokusu, memenin hacmini belirleyen yağ hücrelerinden ve tüm bu sistemi göğüs duvarı üzerinde sıkıca bir arada tutan, adeta bir iskelet görevi gören güçlü fibröz bağ dokusundan meydana gelir.

İşte yoğun meme dokusu denildiğinde kastedilen durum bu iki ana gruptan ilkinin, yani süt bezleri, kanallar ve bunları saran sert bağ dokusunun, memedeki yağ hücrelerine kıyasla çok daha baskın ve hacimli olmasıdır. Mamografi cihazı memenin filmini çektiğinde, bu sert ve işlevsel dokular cihazın gönderdiği ışınları emerek film üzerinde beyaz bir renk oluşturur. Yağ dokusu az, bez ve bağ dokusu fazla olduğunda, ortaya çıkan o bembeyaz ve yoğun görüntüye dens meme adı verilir.

Dens Meme (Yoğun Meme Dokusu) Yapısı Adet Döngüsüyle veya Yaşla Değişir mi?

Meme dokusu, bir heykeltıraşın elinden çıkmış sabit bir mermer blok gibi yaşam boyu aynı kalan bir yapı değildir. Aksine, kadın vücudundaki hormonal dalgalanmalara saniye saniye tepki veren, sürekli kendini yenileyen ve değiştiren bir organdır. Bu değişimin en büyük yöneticileri ise yumurtalıklardan salgılanan östrojen ve progesteron hormonlarıdır. Ergenlik döneminde memenin gelişimini başlatan bu hormonlar, menopoza kadar geçen onlarca yıl boyunca her ay düzenli bir ritimle meme dokusunu etkilemeye devam ederler.

Adet döngüsünün başlangıcına doğru, yani kanamanın yaklaştığı günlerde, vücuttaki hormon seviyelerinin artışına bağlı olarak meme dokusu içerisinde kan akımı hızlanır ve sıvı tutulumu başlar. Bu dönemde hücreler arası boşluklarda su birikir, yani ödem oluşur. Süt bezleri uyarılır ve hafifçe büyür. Dışarıdan bakıldığında memeler daha dolgun, gergin ve dokunmaya karşı son derece hassas hale gelir. Bu günlerde memenin iç yapısı radyolojik olarak çok daha yoğun görünür ve muayene sırasında dokunun sertliği nedeniyle hastalar rahatsızlık hissedebilir. Adet kanamasının başlamasıyla birlikte vücuttaki hormon seviyeleri hızla düşüşe geçer ve memedeki ödem çözülmeye, biriken sıvı vücuttan atılmaya başlar.

Kanamanın ilk gününden itibaren sayıldığında, yaklaşık sekizinci gün civarı, memenin hormonal etkilerden en çok arındığı, ödemin tamamen kaybolduğu, hacimsel olarak en küçük ve hassasiyetin en alt seviyede olduğu ideal dönemdir. Bu sakin dönem, hekimlerin klinik muayene yapması, elle kitle kontrolü gerçekleştirmesi ve mamografi, ultrason veya emar gibi radyolojik görüntülemelerin yapılması için en uygun, en net sonuçların alınabileceği altın zaman dilimidir. Yaş ilerledikçe ve kadın menopoz dönemine girdiğinde ise yumurtalıkların fonksiyonu yavaşlar ve hormon üretimi dramatik bir şekilde azalır. Hormonal uyarının kesilmesiyle birlikte memedeki süt bezleri ve bağ dokusu görevini tamamlayarak yavaş yavaş küçülmeye, atrofiye uğramaya başlar. Bu sert dokuların yerini zamanla daha yumuşak olan yağ dokusu alır. Dolayısıyla yaşlanma süreciyle birlikte memenin yoğunluğu doğal bir süreç olarak giderek azalır ve yerini yağlı, daha yumuşak bir yapıya bırakır.

Mamografi Raporlarındaki Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) Tipleri Nelerdir?

Bir kadın mamografi çektirdiğinde, elde edilen filmler radyoloji uzmanları tarafından titizlikle incelenir ve yazılı bir rapor haline getirilir. Bu raporlarda hastaların sıklıkla karşılaştığı harf sınıflandırmaları, tüm dünyada ortak bir dil oluşturmak amacıyla Amerikan Radyoloji Derneği tarafından belirlenmiş, memenin iç dokusunun radyolojik geçirgenliğini derecelendiren standart bir sistemdir. Bu sistem, memenin içerisindeki yağ ve bez dokusu oranına bakarak dokuyu dört ana kategoriye ayırır.

Mamografi raporlarında belirtilen temel meme yoğunluğu tipleri şunlardır:

• Tip A
• Tip B
• Tip C
• Tip D

Birinci kategori olan Tip A, memenin neredeyse tamamen yağ dokusundan oluştuğunu ifade eder. Yağ dokusu röntgen ışınlarını kolayca geçirdiği için mamografi filminde karanlık, siyahımsı bir zemin oluşturur. Bu siyah zemin üzerinde, eğer varsa, beyaz renkte parlayan en küçük bir kitle, kist veya şüpheli oluşum bile yıldız gibi parlar ve anında tespit edilir. Bu tip memelerde mamografinin başarı oranı mükemmele yakındır.

İkinci kategori Tip B, yağ dokusunun hala çoğunlukta olduğu ancak memenin belirli bölgelerinde dağınık halde süt bezlerinin ve bağ dokusunun bulunduğu yapıları tanımlar. Bu tipte de mamografinin teşhis gücü oldukça yüksektir. Dağınık beyazlıklar olsa da deneyimli bir göz bu dokuların arasında saklanmaya çalışan istenmeyen oluşumları rahatlıkla ayırt edebilir. Maskeleme riski son derece düşüktür.

Üçüncü kategori Tip C, heterojen yoğun meme yapısı olarak adlandırılır. Artık memenin büyük bir kısmını yağ dokusu değil yoğunluğu fazla olan süt bezleri ve sert bağ dokuları kaplamıştır. Film üzerinde geniş beyazlıklar ve gri alanlar iç içe geçmiştir. Türkiye’deki kadınların çok büyük bir kısmı bu kategoriye girmektedir. Bu aşamada, mamografinin tek başına yeterli olma ihtimali düşmeye başlar çünkü küçük bir kitlenin bu yoğun beyaz dokuların arkasına veya içine saklanıp gözden kaçma ihtimali oldukça yüksektir.

Dördüncü ve son kategori olan Tip D ise ekstrem, yani aşırı yoğun meme yapısıdır. Bu memelerde yağ dokusu neredeyse hiç yoktur. Memenin tamamı süt bezleri ve çok sıkı bağ dokularıyla örülmüştür. Mamografi filmi baştan aşağı bembeyaz bir bulut gibi görünür. Bu durum mamografinin gücünü ciddi şekilde kırar. Çok büyük bir tümör bile, bu bembeyaz zemin üzerinde çevresindeki dokularla aynı renkte olduğu için tamamen görünmez hale gelebilir.

Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) İçin BI-RADS Sınıflaması Ne Anlama Geliyor?

Raporların sonuç kısmında genellikle kalın harflerle yazılan BI-RADS ifadesi, aslında doktorlar arasında anlaşmayı sağlayan çok gelişmiş bir kodlama sistemidir. Meme görüntüleme raporlama ve veri sistemi anlamına gelen bu puanlama, radyologların gördükleri bulguları kişisel yorumlardan arındırıp, her doktorun aynı şeyi anlamasını sağlayan standart bir risk ölçeğine dönüştürür. Hastanın kanser olma ihtimalini istatistiksel olarak ortaya koyar ve bir sonraki adımda ne yapılması gerektiğini kesin kurallara bağlar.

Kullanılan standart BI-RADS kategorileri şunlardır:

• Kategori 0
• Kategori 1
• Kategori 2
• Kategori 3
• Kategori 4
• Kategori 5
• Kategori 6

Kategori 0, özellikle yoğun memeye sahip kadınların raporlarında en sık karşılaştıkları ve çoğu zaman yersiz bir paniğe kapılmalarına neden olan sonuçtur. Sıfır rakamı burada bir hastalık olduğunu değil elde edilen görüntülerin kesin bir karara varmak için yetersiz kaldığını söyler. Yoğun doku mamografinin görüş alanını kapattığı için radyolog, “Ben bu filmin arkasını tam göremiyorum, işimi eksiksiz yapabilmem için mutlaka ultrason veya emar gibi ek bir cihaza ihtiyacım var” demektedir. Kategori 1, filmin tamamen temiz olduğunu, hiçbir şüpheli lezyon, kist veya kitle bulunmadığını müjdeler ve rutin yıllık kontrollere devam edilmesini söyler.

Kategori 2 de tıpkı birinci kategori gibi sevindirici bir sonuçtur. Memede bir şeyler bulunmuştur ancak bunlar kesinlikle iyi huylu olan kanserleşme riski taşımayan basit su kistleri, yıllardır orada duran ve kireçlenmiş zararsız fibroadenomlar gibi yapılardır. Kategori 3, radyoloğun gördüğü bulgunun yüzde doksan sekiz oranında iyi huylu olduğunu düşündüğü, ancak yine de tedbiri elden bırakmamak adına hastayı altı ay gibi kısa bir süre sonra tekrar görmek istediği durumları kapsar.

Kategori 4 işlerin biraz ciddileştiği noktadır. Burada saptanan bulgu, doğrudan kanser olarak adlandırılamasa da şekli, sınırları veya büyüme hızı nedeniyle şüphe uyandırmaktadır. Bu kategorideki hastalar için biyopsi yapılması tartışmasız bir tıbbi zorunluluktur. Kategori 5, radyolojik görüntülerin neredeyse kesin olarak kanseri işaret ettiği, çok yüksek riskli durumları belirtir ve acil olarak doku tanısı alınarak ameliyat veya ilaç tedavisi planlamasına geçilmesini gerektirir. Kategori 6 ise daha önceden biyopsisi yapılmış ve patoloji tarafından kanser olduğu resmi olarak kanıtlanmış hastaların tedavi süreçlerindeki takiplerinde kullanılan koddur.

Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) Kanser Teşhisini Neden Zorlaştırır ve Maskeleme Etkisi Nedir?

Mamografinin temel çalışma mantığı, hastanelerdeki klasik kemik röntgenlerinden farklı değildir. Cihaz, memenin içinden insan gözüyle görülemeyen düşük dozlu X ışınları gönderir. Memenin içindeki farklı dokular, sahip oldukları fiziksel özelliklere göre bu ışınlara direnç gösterir veya içlerinden geçip gitmesine izin verir. Yağ dokusu, yapısı gereği çok yumuşak ve geçirgendir. Işınlar yağ dokusunun içinden hiçbir engele takılmadan geçip arkadaki fotoğraf plakasına ulaşır ve orada siyah bir renk oluşturur.

Ancak süt bezleri, bağ dokuları ve ne yazık ki memede oluşan hem iyi huylu hem de kötü huylu tüm kitleler, yapıları gereği sert ve katıdır. Bu yapılar X ışınlarını emer, içlerinden geçmesine izin vermez. Işının geçemediği bu alanlar film üzerinde opak, yani bembeyaz lekeler şeklinde görünür. İşte teşhisi zorlaştıran temel fizik kuralı budur. Eğer bir kadının memesi tamamen yağdan oluşuyorsa (Tip A), kapkaranlık bir odada yakılan bir el feneri gibi, küçücük bir tümör bile o siyah zemin üzerinde bembeyaz parlayarak kendini ele verir.

Ancak yoğun meme dokusuna sahip bir kadında, memenin kendi doğal yapısı olan süt bezleri ve bağ dokuları zaten filmin büyük bir kısmını bembeyaz bir boyayla boyamış gibidir. Meme kanseri hücreleri de bu bembeyaz zemin üzerinde büyümeye çalışır. Bu durumu her yeri yoğun karla kaplı beyaz bir dağ yamacında, beyaz tüylü bir tavşanı veya beyaz bir kardan adamı uzaktan bulmaya çalışmaya benzetebiliriz. Zemin beyaz, aradığımız tehlike beyazdır. Fiziksel olarak kontrast, yani renk zıtlığı ortadan kalktığı için, tümör ne kadar büyük olursa olsun yoğun dokunun içinde eriyip gider ve gözle görülemez hale gelir. Tıp dünyasında bu duruma maskeleme etkisi adı verilir. Bu etki o kadar güçlüdür ki teşhis konulmasını ciddi şekilde geciktirebilir ve hekimleri alternatif yollar aramaya mecbur bırakır.

Dens Meme (Yoğun Meme Dokusu) Yapısına Sahip Olmak Kanser Riskini Doğrudan Artırır mı?

Meme yoğunluğu konusu açıldığında hastaların aklına gelen ilk soru, bu durumun sadece doktorların işini zorlaştıran bir teşhis engeli mi, yoksa bizzat kanserin oluşmasına zemin hazırlayan biyolojik bir tehlike mi olduğudur. Yapılan kapsamlı bilimsel araştırmalar, aşırı yoğun dokunun sadece görüntülemeyi bozmakla kalmadığını, aynı zamanda memenin hücresel yapısı gereği kanser gelişimi için bağımsız bir risk faktörü oluşturduğunu ortaya koymuştur. Yağlı memelere kıyasla bu riski belirli oranlarda artırdığı kanıtlanmıştır.

Bu artışın arkasındaki biyolojik mekanizma oldukça mantıklıdır. Meme kanserleri neredeyse her zaman süt kanallarını ve bezlerini döşeyen, sürekli yenilenen canlı epitel hücrelerinden köken alır. Asla cansız yağ dokusundan kanser gelişmez. Yoğun memelerde, kanserin çıkış noktası olan bu epitel hücrelerinin sayısı çok daha fazladır. Vücuttaki hücre sayısı ne kadar çoksa ve bu hücreler hormonal uyarılarla ne kadar sık bölünüp çoğalıyorsa, DNA kopyalanması sırasında bir hata oluşma, yani kanserojen bir mutasyonun ortaya çıkma olasılığı da matematiksel olarak o kadar artar. Ayrıca yoğun bağ dokusunun yarattığı mikroçevrenin, hücreler arasındaki sinyal iletişimini değiştirerek istenmeyen büyümeleri teşvik edebileceğine dair bilimsel teoriler de mevcuttur. Ancak bu durum büyük bir paniğe yol açmamalıdır; yoğun meme tek başına ölümcül bir hastalık sebebi değil sadece kişinin takiplere daha özen göstermesini gerektiren uyanık olunması gereken bir durumdur.

Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) Teşhisinde Hangi Ek Görüntüleme Yöntemleri Kullanılır?

Yoğun meme dokusu nedeniyle mamografinin beyaz bir duvara çarpıp yetersiz kaldığı durumlarda, teşhis sürecini şansa bırakmamak adına teknolojinin sunduğu çok daha gelişmiş ve farklı çalışma prensiplerine sahip görüntüleme yöntemleri devreye sokulur. Bu cihazlar, dokuların yarattığı maskeleme etkisini kırmak için tasarlanmış özel donanımlardır.

Yoğun memelerde mamografiye ek olarak kullanılan temel cihazlar şunlardır:

• Dijital meme tomosentezi
• Standart ultrasonografi
• Otomatik meme ultrasonu
• Manyetik rezonans görüntüleme

Dijital meme tomosentezi, klasik mamografinin üç boyutlu ve çok daha yetenekli versiyonudur. Normal mamografi memeyi presleyip tek bir fotoğraf çekerken, tomosentez cihazı memenin etrafında bir yay çizerek hareket eder ve dokuyu yarım milimetrelik çok ince dilimler halinde tarar. Tıpkı bir kitabın sayfalarını tek tek çevirir gibi, hekimin memenin içini katman katman incelemesine olanak tanır. Böylece dokuların üst üste binmesinden kaynaklanan yalancı şüpheler ortadan kalkar ve doku arasına gizlenmiş gerçek tümörler çok net bir şekilde ortaya çıkar.

Standart ultrasonografi, özellikle Türkiye gibi genç nüfusun fazla olduğu yerlerde yoğun memeler için hayat kurtarıcı bir tamamlayıcıdır. Ses dalgalarıyla çalışır, kesinlikle radyasyon içermez. En büyük avantajı, mamografide beyaz bir leke olarak görünen şeyin içinin suyla mı dolu masum bir kist mi, yoksa katı hücrelerden oluşan tehlikeli bir tümör mü olduğunu saniyeler içinde ayırt edebilmesidir. Otomatik meme ultrasonu ise insan eline ve tecrübesine dayalı standart ultrasonun makineleşmiş, standart hale getirilmiş şeklidir. Tüm memenin eksiksiz bir üç boyutlu haritasını çıkararak gözden kaçma ihtimalini sıfıra indirmeyi hedefler.

Manyetik rezonans görüntüleme (MR) ise bu cihazlar arasındaki en güçlü altın standarttır. Kuvvetli bir mıknatıs ortamında ve hastanın damarından özel bir boyalı ilaç (kontrast madde) verilerek çekilir. Kanser hücreleri çok hızlı büyüdükleri için kendilerine ait anormal damar ağları oluştururlar. Verilen bu ilaç, memedeki kanserli dokuya çok hızlı gider ve orayı parlatır. MR sayesinde sadece tümörün yeri değil o tümörün ne kadar saldırgan bir yapıya sahip olduğu, memenin başka ücra köşelerinde benzer ufak odakların olup olmadığı en ince ayrıntısına kadar haritalandırılır.

Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) Şüpheli Kitlelerinde Biyopsi Süreci Nasıl İlerler?

Uygulanan tüm bu gelişmiş görüntüleme yöntemlerinin sonucunda rapor BI-RADS 4 veya BI-RADS 5 olarak gelirse, o bölgedeki hücrelerin doğasını kesin olarak anlamanın tek bilimsel yolu doku örneği alıp mikroskop altında incelemektir. Biyopsi kararı alınması, o kişinin kesin kanser olduğu anlamına gelmez. Bu sadece emin olmak için atılan bir güvenlik adımıdır. Yoğun memelerde doku çok sert ve dirençli olduğu için, bu işlemler mutlaka ultrason veya mamografi gibi bir cihazın ekranından canlı olarak iğnenin ucu görülerek, milimetrik bir hassasiyetle yapılmalıdır.

Şüpheli kitlelerin kesin tanısı için kullanılan biyopsi yöntemleri aşağıda listelenmiştir:

• İnce iğne aspirasyon biyopsisi
• Kalın iğne biyopsisi
• Vakum destekli biyopsi

İnce iğne aspirasyon biyopsisi, kan alırken kullanılanlara benzeyen çok ince uçlu iğnelerle yapılır. Temel amacı sıvı dolu olduğu düşünülen kistlerin içini boşaltmak veya koltuk altındaki lenf bezlerinden hücre emmektir. Memedeki katı bir kitlenin asıl yapısını göstermekte yetersiz kalabildiği için ana teşhis yöntemi olarak tercih edilmez.

Kalın iğne biyopsisi, memede saptanan katı ve şüpheli kitlelerde tüm dünyanın kabul ettiği altın standart yöntemdir. İşlem tamamen lokal anestezi altında, o bölge tamamen uyuşturularak yapılır ve hasta kesinlikle ağrı hissetmez. Özel yaylı bir mekanizmaya sahip iğne sayesinde kitle içinden ince silindirler şeklinde doku parçaları alınır. Bu yöntem sadece kitlenin kanser olup olmadığını söylemekle kalmaz, aynı zamanda kanserin hangi tipte olduğunu, ne kadar hızlı büyüdüğünü ve hastanın hangi ilaçlara olumlu yanıt vereceğini belirleyen hormon reseptörlerinin durumunu da doktora bildirerek asıl tedavi planını çizer.

Vakum destekli biyopsi ise teknolojinin geldiği son noktalardan biridir. Özellikle mamografide kireçlenme olarak görülen ancak ultrasonla bulunamayan çok küçük şüpheli alanlar için kullanılır. İğne dokunun içine yerleştirildikten sonra çalıştırılan vakum motoru, etraftaki şüpheli dokuları kendi içine doğru emer ve iğne içindeki küçük bir bıçak bu dokuları keserek dışarı alır. Tek bir iğne girişiyle, iğneyi hiç çıkarmadan çevredeki geniş bir alandan bol miktarda temiz doku örneği alınmasına olanak tanır.

Dens Meme (Yoğun Meme Dokusu) ve Kanser Tanısında Cerrahi Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Biyopsi sonucunda memede gerçekten kötü huylu bir tümör olduğu patoloji doktorları tarafından kesin olarak onaylandığında, hastanın durumuna ve tümörün özelliklerine göre son derece kişiselleştirilmiş bir cerrahi harita çıkarılır. Yoğun memelerde tümörün boyutunu ölçmek ve sınırlarını belirlemek zor olabileceği için, ameliyat öncesinde çok titiz bir planlama yapılması şarttır. Eskiden kanser kelimesi duyulduğunda memenin tamamının alınması tek çare olarak görülürken, günümüzde çok daha estetik ve koruyucu yöntemler başarıyla uygulanmaktadır.

Meme kanseri tanısı kesinleştiğinde uygulanabilecek temel cerrahi yöntemler şunlardır:

• Meme koruyucu cerrahi
• Deri koruyucu mastektomi
• Meme başı koruyucu mastektomi
• Modifiye radikal mastektomi

Meme koruyucu cerrahide asıl amaç kadının organ bütünlüğünü ve vücut imajını bozmadan hastalıktan kurtulmasını sağlamaktır. Sadece kanserli kitle ve onun etrafındaki birkaç milimetrelik sağlam, temiz doku çıkarılır. Memenin geri kalan tamamen sağlıklı kısımlarına dokunulmaz. Ancak geride bırakılan bu sağlıklı dokuda ileride tekrar bir hastalık oluşmaması için ameliyat sonrası mutlaka radyoterapi, yani ışın tedavisi uygulanır. Yoğun memelerde bu yöntemin uygulanabilmesi için tümörün tek bir odakta olduğundan ve memenin estetiğini bozmayacak kadar küçük olduğundan emin olunması gerekir.

Eğer tümör çok büyükse, yoğun doku içinde birden fazla yere sıçramışsa veya hasta ışın tedavisi almak istemiyorsa memenin içinin tamamen boşaltılması gerekebilir. Ancak burada da estetik cerrahinin mucizeleri devreye girer. Deri koruyucu mastektomi yönteminde hastanın kendi göğüs derisi bir zarf gibi yerinde bırakılarak memenin içindeki hastalıklı dokular çıkarılır ve anında silikon bir protez yerleştirilerek dışarıdan bakıldığında doğal bir görünüm elde edilir. Tümör meme ucuna yeterince uzaksa, meme başı koruyucu mastektomi ile cildin yanı sıra meme ucu kompleksi de korunarak hastanın psikolojik olarak bu süreçten en az hasarla çıkması sağlanır. Modifiye radikal mastektomi ise çok daha ileri evrelerde, cilt ve lenf bezlerinin tümörle birlikte geniş olarak çıkarılmasını gerektiren daha kapsamlı ve klasik bir ameliyat türüdür.

Yoğun Meme Dokusu (Dens Meme) Olan Kadınlar İçin Genetik Riskler ve Tarama Standartları Nelerdir?

Yoğun meme dokusu tek başına dikkate alınması gereken bir faktörken, buna bir de ailede genç yaşta meme veya yumurtalık kanseri geçirmiş akrabaların varlığı eklendiğinde durum daha farklı bir boyut kazanır. Bazı ailelerde nesilden nesile aktarılan ve kansere karşı koruma sağlayan genlerde bozulmalar meydana gelir. Özellikle BRCA genlerindeki mutasyonlar, bir kadının hayatı boyunca meme kanserine yakalanma riskini yüzde doksanlara kadar çıkarabilen çok güçlü genetik hatalardır.

Yoğun memeye ve güçlü bir aile öyküsüne sahip hastalarda mutlaka genetik danışmanlık alınarak kan testleriyle bu mutasyonların varlığı araştırılmalıdır. Eğer kişi bu bozuk geni taşıyorsa, henüz hiçbir kanser hücresi oluşmadan, koruyucu amaçla sağlıklı memelerin içinin boşaltılıp silikon yerleştirilmesi gibi hayati profilaktik cerrahi önlemler gündeme gelebilir.

Türkiye’deki genel tarama standartları, kanseri hiç şikayet yaratmadan, en erken ve kolay tedavi edilebilir aşamasında yakalamak üzerine kuruludur. Ulusal sağlık politikaları gereği kırk yaşını geçen her kadın, hiçbir şikayeti olmasa bile yılda bir kez klinik muayene olmalı ve mamografi çektirmelidir. Ancak raporunda yoğun meme yapısına sahip olduğu belirtilen kadınlar için mamografi asla tek başına yeterli bir güvence değildir. Bu kadınların yıllık tarama paketlerine mutlaka doktorları tarafından ultrason veya tomosentez gibi tamamlayıcı bir ek inceleme ilave edilmelidir. Eğer ailede yukarıda bahsedilen ağır genetik riskler varsa, taramaların başlama yaşı kırk değil yirmili yaşların sonlarına çekilmeli ve yıllık takiplerde en ince ayrıntıyı bile gösteren meme emarı mutlaka kullanılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Prof. Dr. Ebru Ayvazoğlu Soy

Prof. Dr. Ebru Ayvazoğlu Soy, genel cerrahi alanındaki akademik birikimi ve cerrahi deneyimiyle tanınan bir hekimdir. 1998 yılında TED Ankara Koleji’nden mezun olduktan sonra, 2005 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuştur. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini 2012 yılında tamamlamış, 2019’da Doçent, 2024 yılında ise Profesör unvanını almıştır. Halen Ankara Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.

Uluslararası indeksli dergilerde yayımlanmış 100’e yakın makalesi ve çok sayıda bilimsel bildirisi bulunan Prof. Dr. Ayvazoğlu Soy, International College of Surgeons, The Transplantation Society, Türk Cerrahi Derneği ve Ankara Cerrahi Derneği üyesidir. Halen Ankara Medipol Üniversitesi’ndeki akademik görevine ek olarak Çankaya’daki özel muayenehanesinde genel cerrahi, meme ve endokrin cerrahi alanlarında hasta kabul etmektedir.