Memede fark edilen sertlik, şişlik veya normal meme dokusundan farklı hissedilen bir alan birçok kişide endişeye neden olabilir. Memede kitle, çevresindeki meme dokusuna göre daha sert, yoğun, kabarık veya farklı hissedilen bir oluşumdur. Ancak memede ele gelen her kitle meme kanseri anlamına gelmez. Meme kistleri, fibroadenomlar, hormonal değişiklikler, enfeksiyonlar ve fibrokistik değişiklikler gibi birçok iyi huylu durum da memede kitle oluşmasına neden olabilir.
Bununla birlikte yeni ortaya çıkan veya daha önce fark edilmeyen bir meme kitlesinin yalnızca elle değerlendirilerek iyi veya kötü huylu olduğuna karar verilmesi mümkün değildir. Bu nedenle memede yeni bir sertlik veya kitle fark edildiğinde klinik muayene ve gerektiğinde ultrasonografi, mamografi ve biyopsi gibi yöntemlerle değerlendirme yapılması önemlidir.
Memede Kitle Nasıl Belli Olur?
Memedeki kitleler kişinin kendi memesindeki değişikliği fark etmesi, doktor tarafından yapılan fizik muayene veya görüntüleme testleri sırasında tespit edilebilir. Bazı kitleler elle hissedilebilecek büyüklükteyken bazı meme lezyonları ele gelmeden mamografi veya ultrasonografi gibi görüntüleme yöntemlerinde görülebilir.
Memede kitle aşağıdaki değişikliklerle fark edilebilir:
- Meme içerisinde daha önce olmayan sert veya yoğun bir alan
- Çevredeki meme dokusundan farklı hissedilen yumru
- Tek memede yeni ortaya çıkan şişlik
- Meme veya koltuk altında ele gelen sertlik
- Meme boyutunda ya da şeklinde belirgin değişiklik
- Meme derisinde çekilme veya çöküntü
- Meme ucunda içeri doğru çekilme veya yeni şekil değişikliği
- Meme ucundan özellikle kendiliğinden gelişen olağan dışı akıntı
- Meme veya meme başı çevresinde cilt değişiklikleri
- Koltuk altında yeni ortaya çıkan şişlik veya kitle
Bu değişikliklerden herhangi birinin bulunması mutlaka kanser olduğu anlamına gelmez. Ancak özellikle yeni gelişen ve devam eden meme değişikliklerinin değerlendirilmesi gerekir.
Memede Kitle Elle Nasıl Anlaşılır?
Memenin doğal yapısı kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Ayrıca adet döngüsü, yaş, gebelik ve hormonal değişiklikler nedeniyle meme dokusunun yoğunluğu ve hassasiyeti zaman içerisinde değişebilir. Bu nedenle kişinin kendi memesinin normal görünümünü ve dokusunu tanıması yeni gelişen değişiklikleri fark etmesini kolaylaştırabilir.
Meme kontrolü sırasında yalnızca meme dokusu değil, meme başı ve koltuk altı bölgeleri de gözlemlenebilir. Parmakların iç yüzleri kullanılarak meme dokusunda daha önce bulunmayan bir sertlik, şişlik veya farklı yoğunluk olup olmadığı değerlendirilebilir.
Adet gören kişilerde hormonal değişiklikler nedeniyle meme dokusu adet döneminde daha hassas veya şiş olabilir. Bu nedenle belirli bir değişikliğin adet sonrasında devam edip etmediğine dikkat edilmesi yararlı olabilir. Anadolu Sağlık Merkezi de kendi kendine meme kontrolü yapılacaksa adet dönemindeki değişiklikler nedeniyle kontrolün bu dönemden birkaç gün sonra yapılabileceğini belirtmektedir.
Kendi kendine meme kontrolü profesyonel değerlendirme veya görüntüleme yöntemlerinin yerine geçmez. Amaç, kişinin kendi normal meme yapısını tanıması ve yeni bir değişikliği daha kolay fark edebilmesidir.
Memede Kitle Sert mi Olur, Yumuşak mı?
Meme kitlelerinin yapısı oluşum nedenine göre farklılık gösterebilir. Örneğin bazı iyi huylu fibroadenomlar düzgün sınırlı ve hareketli hissedebilirken sıvı içeren kistler farklı bir kıvam gösterebilir. Bununla birlikte yalnızca kitlenin elle hissedilen özelliklerine bakılarak kesin olarak iyi huylu veya kötü huylu olduğu söylenemez.
Meme kanseriyle ilişkili kitleler bazen sert, ağrısız ve düzensiz sınırlı olabilir. Ancak meme kanseri her zaman bu özelliklerde bir kitle oluşturmaz. Benzer şekilde sert bir kitlenin bulunması da tek başına kanser tanısı anlamına gelmez.
Bu nedenle kitlenin özelliklerini evde yorumlamaya çalışmak yerine tıbbi değerlendirmeye başvurmak daha doğru yaklaşımdır.
Memede Kitle Ağrı Yapar mı?
Meme kitleleri ağrılı olabileceği gibi tamamen ağrısız da olabilir. Özellikle hormonal değişikliklerle ilişkili fibrokistik değişiklikler ve bazı kistler hassasiyet veya ağrıya neden olabilir.
Tek başına meme ağrısının meme kanserinin tipik belirtisi olmadığı belirtilmektedir. Bununla birlikte ağrıya yeni bir kitle, meme başı değişikliği, ciltte çekilme veya diğer olağan dışı belirtiler eşlik ediyorsa değerlendirme yapılması gerekir.
Dolayısıyla “ağrıyorsa iyi huyludur” veya “ağrımıyorsa kanserdir” şeklindeki yaklaşımlar doğru değildir.
Memede Kitle Nasıl Tespit Edilir?
Memede fark edilen bir kitlenin değerlendirilmesi genellikle birkaç aşamada gerçekleştirilir. Hastanın yaşı, belirtileri, aile ve kişisel öyküsü ile muayene bulguları hangi yöntemlerin kullanılacağını etkileyebilir.
1. Doktor Muayenesi
İlk aşamalardan biri klinik meme muayenesidir. Doktor memelerin görünümünü, simetrisini ve cilt yapısını değerlendirir. Ardından meme ve koltuk altı dokusunu muayene ederek kitlenin yeri, büyüklüğü ve çevresindeki dokuyla ilişkisi hakkında bilgi edinmeye çalışır.
Muayene sırasında meme başında akıntı, ciltte çekilme veya kızarıklık gibi eşlik eden belirtiler de değerlendirilir. Klinik muayene sonrasında gerekli görülmesi halinde görüntüleme yöntemlerine başvurulur.
2. Meme Ultrasonografisi
Ultrasonografi ses dalgalarını kullanarak meme dokusunun görüntülenmesini sağlar. Özellikle ele gelen bir kitlenin iç yapısını değerlendirmede önemli bir yöntemdir.
Ultrasonografi, bir oluşumun sıvı içeren kistik bir yapı mı yoksa solid yani katı bir oluşum mu olduğunun değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Ayrıca yoğun meme dokusuna sahip kişilerde bazı değişikliklerin değerlendirilmesinde de yararlı olabilir.
Ultrasonografi gerektiğinde biyopsi sırasında iğnenin doğru bölgeye yönlendirilmesi için de kullanılabilir.
3. Mamografi
Mamografi meme dokusunun düşük doz X ışını kullanılarak görüntülenmesini sağlayan yöntemdir. Tarama amacıyla yapılan mamografi ile belirti veya kitle nedeniyle gerçekleştirilen tanısal mamografi aynı amaçla uygulanmaz.
Memede kitle gibi bir belirti bulunduğunda doktor, söz konusu bölgenin daha ayrıntılı değerlendirilmesi için tanısal mamografi isteyebilir. Mamografi kitlenin yapısı, sınırları ve meme dokusundaki diğer değişiklikler hakkında önemli bilgiler sağlayabilir.
4. Meme MR
Meme manyetik rezonans görüntüleme, her meme kitlesinde kullanılan ilk inceleme değildir. Ancak belirli durumlarda diğer görüntüleme yöntemlerini tamamlamak veya meme dokusunu daha ayrıntılı değerlendirmek amacıyla kullanılabilir.
Klinik bulgular ve diğer görüntüleme sonuçlarına göre meme MR gerekip gerekmediğine doktor karar verir.
5. Biyopsi
Görüntüleme veya fizik muayene sırasında şüpheli bir değişiklik saptandığında kesin tanı için biyopsi gerekebilir. Biyopsi sırasında şüpheli bölgeden doku örneği alınarak patolojik inceleme gerçekleştirilir.
Özellikle kalın iğne yani core iğne biyopsisi, meme kitlelerinin değerlendirilmesinde kullanılabilen yöntemlerden biridir. İşlem ultrasonografi, mamografi veya bazı durumlarda MR görüntülemesi eşliğinde yapılabilir.
Biyopsi istenmiş olması kişinin mutlaka meme kanseri olduğu anlamına gelmez. Amaç, şüpheli dokunun hücresel yapısının incelenerek tanının netleştirilmesidir.
Memede Kitle Neden Oluşur?
Meme kitlesinin çok sayıda nedeni bulunabilir. Sık karşılaşılan nedenlerden bazıları şunlardır:
- Meme kistleri: İçleri sıvı dolu oluşumlardır ve çoğunlukla iyi huyludur.
- Fibroadenom: Özellikle genç kadınlarda görülebilen iyi huylu meme oluşumlarından biridir.
- Fibrokistik değişiklikler: Meme dokusunda dönemsel hassasiyet, yoğunluk ve kist oluşmasına neden olabilir.
- Enfeksiyon ve apse: Meme dokusundaki enfeksiyonlar ağrı, kızarıklık, sıcaklık artışı ve şişliğe neden olabilir.
- Yağ nekrozu: Travma veya bazı cerrahi işlemler sonrasında meme yağ dokusunda meydana gelen değişiklikler kitle şeklinde hissedilebilir.
- Meme kanseri: Meme dokusunda gelişen kötü huylu tümörler yeni bir kitle veya meme dokusunda farklı değişikliklerle ortaya çıkabilir.
Kitle nedeninin yalnızca belirtilere bakılarak kesin olarak belirlenmesi mümkün olmadığından tanısal değerlendirme önemlidir.
Hangi Meme Kitleleri Daha Dikkatli Değerlendirilmelidir?
Her yeni meme kitlesinin değerlendirilmesi önemlidir. Bununla birlikte bazı değişiklikler tıbbi değerlendirme gerekliliğini daha da artırabilir.
Yeni ortaya çıkan ve kalıcı olan bir kitle, sert veya düzensiz hissedilen bölge, meme derisinde çekilme, meme başının yeni gelişen içe dönmesi, olağan dışı meme başı akıntısı, meme şeklinde belirgin değişiklik veya koltuk altında yeni şişlik bulunması durumunda doktora başvurulmalıdır.
Kitle ağrısız olsa bile değerlendirme ertelenmemelidir.
Memede Her Kitle Kanser midir?
Hayır. Meme kitlelerinin önemli bir bölümü iyi huylu nedenlerden kaynaklanır. Kistler, fibroadenomlar ve fibrokistik değişiklikler meme kanseri dışındaki sık görülen nedenler arasındadır.
Ancak bir kitlenin iyi huylu olduğunu yalnızca elle muayene ederek anlamak mümkün değildir. Görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde biyopsi kullanılarak kitlenin niteliğinin belirlenmesi gerekir.
Bu nedenle memede kitle fark edildiğinde en doğru yaklaşım korkuyla hareket etmek ya da kitleyi görmezden gelmek yerine uygun tıbbi değerlendirmeyi yaptırmaktır.
Memede Kitle Fark Edildiğinde Ne Yapılmalı?
Memede yeni bir kitle veya daha önce olmayan bir değişiklik fark edildiğinde öncelikle bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Doktor muayenenin ardından kişinin yaşına, meme yapısına ve klinik özelliklerine göre ultrasonografi, mamografi veya diğer görüntüleme yöntemlerini önerebilir.
Görüntüleme sonucunda şüpheli bir alan saptanırsa biyopsiyle doku örneği alınarak kesin tanıya ulaşılabilir. Amerikan Kanser Derneği, fizik muayene veya görüntüleme yöntemlerinde meme kanseri açısından şüpheli bir değişiklik görüldüğünde kesin değerlendirme amacıyla biyopsi yapılabileceğini belirtmektedir.
Memedeki kitlelerin çoğunun kanser dışındaki nedenlerden kaynaklanabilmesi önemli olmakla birlikte, yeni gelişen değişikliklerin değerlendirilmesini geciktirmemek gerekir. Kişinin kendi meme dokusunu tanıması değişiklikleri fark etmesine yardımcı olabilir; kesin değerlendirme ise klinik muayene, görüntüleme ve gerektiğinde patolojik incelemeyle yapılır.
Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel sağlık bilgisi vermek amacıyla hazırlanmıştır ve kişisel tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez. Memede yeni bir kitle, sertlik, şişlik veya olağan dışı değişiklik fark edilmesi halinde bir sağlık uzmanına başvurulmalıdır.
Prof. Dr. Ebru Ayvazoğlu Soy, genel cerrahi alanındaki akademik birikimi ve cerrahi deneyimiyle tanınan bir hekimdir. 1998 yılında TED Ankara Koleji’nden mezun olduktan sonra, 2005 yılında Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun olmuştur. Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda uzmanlık eğitimini 2012 yılında tamamlamış, 2019’da Doçent, 2024 yılında ise Profesör unvanını almıştır. Halen Ankara Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı’nda öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır.
Uluslararası indeksli dergilerde yayımlanmış 100’e yakın makalesi ve çok sayıda bilimsel bildirisi bulunan Prof. Dr. Ayvazoğlu Soy, International College of Surgeons, The Transplantation Society, Türk Cerrahi Derneği ve Ankara Cerrahi Derneği üyesidir. Halen Ankara Medipol Üniversitesi’ndeki akademik görevine ek olarak Çankaya’daki özel muayenehanesinde genel cerrahi, meme ve endokrin cerrahi alanlarında hasta kabul etmektedir.
