Meme Başı Akıntısı Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

Meme başı akıntısı, temel olarak süt kanallarındaki iyi huylu papillomlar, duktal ektazi (kanal genişlemesi), hormonal dengesizlikler veya kullanılan bazı ilaçların yan etkisiyle meydana gelir. Nadiren de olsa erken evre meme kanseri belirtisi olarak görülebilen bu durumun nasıl geçeceği tamamen altta yatan nedene bağlıdır; prolaktin yüksekliği gibi hormonal sorunlarda medikal tedavi, kanal içi mekanik lezyonlarda ise mikrodokektomi gibi cerrahi yöntemler uygulanarak akıntı kalıcı olarak tedavi edilir. Fizyolojik akıntılar ise genellikle meme başının sıkılmaması ve mekanik uyarının kesilmesiyle kendiliğinden düzelme sürecine girer.

Meme Başı Akıntısı Neden Olur ve Bu Durum Ne Kadar Yaygındır?

Meme dokusunu, aslında görevi sıvı üretmek olan devasa ve karmaşık bir fabrika gibi düşünebilirsiniz. Bu doku, doğası gereği bir salgı bezidir. Nasıl ki gözümüz yaşarabiliyor veya ağzımız tükürük üretiyorsa, meme dokusunun da belirli dönemlerde ve belirli uyaranlarla sıvı salgılaması fizyolojik, yani vücudun doğal işleyişinin bir parçası olarak kabul edilebilir.

Bu durum düşündüğünüzden çok daha yaygındır. Kadınların yaklaşık %5 ila %10’u, yaşamlarının bir döneminde mutlaka meme başı akıntısı şikayetiyle karşılaşır. Genel cerrahi polikliniklerine başvuran hastalarımızın yaklaşık %7’sini sadece bu şikayetle gelen kadınlar oluşturur. Burada bizim için ve tabii ki sizin için en önemli görev, bu akıntının “masum” bir süreç mi yoksa tedavi gerektiren “patolojik” bir durum mu olduğunu ayırt etmektir. Çünkü memenin iyi huylu hastalıklarının önemli bir kısmı akıntı ile belirti verirken, bazen de sinsi ilerleyen rahatsızlıkların ilk ve tek işareti bu sıvılar olabilir.

Hangi Tip Meme Başı Akıntısı Tehlikelidir ve “Kırmızı Bayrak” Nedir?

Hekim olarak bir hastayı dinlerken, kafamızda akıntıyı iki ana kategoriye ayırırız: Fizyolojik akıntılar ve Patolojik akıntılar. Fizyolojik olanlar genellikle vücudun hormonal dalgalanmalarına veya memenin aşırı uyarılmasına (sıkılmasına) bağlı gelişir. Bunlar genellikle her iki memeden birden gelir ve meme ucundaki birden fazla delikten çıkış yapar. Ancak “patolojik” dediğimiz ve cerrahi açıdan bizi alarma geçiren akıntılar farklıdır.

Tıbbi değerlendirmede “kırmızı bayrak” olarak nitelendirdiğimiz bazı özellikler şunlardır:

• Akıntının tek memeden gelmesi
• Sıvının kendiliğinden gelmesi
• Tek bir kanal ağzından çıkması
• Kanlı olması
• Memede kitle varlığı
• Koltuk altında şişlik

Eğer akıntı siz hiçbir sıkma hareketi yapmadan, kendiliğinden iç çamaşırınızı veya geceliğinizi kirletiyorsa, bu bizim için en önemli uyarıcı işaretlerden biridir. Ayrıca akıntının sadece tek bir memeden ve o meme ucundaki tek bir noktadan kaynaklanması, sorunun genel bir hormonal dengesizlikten ziyade, o spesifik süt kanalının içinde yerleşmiş bir probleme işaret ettiğini gösterir.

Akıntının Rengi Meme Başı Akıntısı Hakkında Bize Ne Söyler?

Meme başından gelen sıvının rengi ve kıvamı, içeride neler olup bittiğine dair bize çok kıymetli ipuçları verir. Hastalarımız genellikle gördükleri renk üzerinden büyük bir korkuya kapılırlar; ancak her renk, sandığınız kadar kötü bir anlama gelmeyebilir. Biz hekimler akıntının karakterini analiz ederek olası sebepleri kafamızda eleriz.

Karşılaşabileceğimiz akıntı renkleri şunlardır:

• Kan kırmızısı
• Pembe
• Su gibi berrak
• Süt beyazı
• Yeşil
• Kahverengi
• Siyah
• Sarı iltihaplı

Kanlı veya pembe renkli (serosanguinöz) akıntılar, bizim en çok ciddiye aldığımız gruptur. Bu renk, süt kanalının içinde yerleşmiş bir dokunun kanadığını gösterir. Genellikle “papillom” dediğimiz iyi huylu oluşumlarda görülse de kanser riski açısından en dikkatli olunması gereken tablodur. Su gibi berrak ve şeffaf akıntılar da benzer şekilde yüksek önem düzeyine sahiptir; çünkü erken evre kanserler bazen sadece berrak bir sıvı sızıntısıyla kendini belli edebilir.

Öte yandan yeşil, haki, kahverengi veya siyah renkli akıntılar genellikle hastalarda büyük panik yaratsa da tıbbi açıdan daha çok iyi huylu sebeplere dayanır. Bu renkler, kanal içinde uzun süre beklemiş, okside olmuş ve yoğunlaşmış sıvıların işaretidir. Süt beyazı akıntılar ise genellikle meme dokusunun kendisinden ziyade hormonal bir durumu işaret eder.

İntraduktal Papillom Nedir ve Neden Meme Başı Akıntısı Yapar?

Polikliniğe kanlı veya şüpheli akıntı ile gelen hastalarımızın yaklaşık %60 ila %70’inde, yapılan tetkikler sonucunda karşımıza “İntraduktal Papillom” çıkar. Bu patolojik akıntıların en sık görülen nedenidir. İntraduktal papillomlar, süt kanallarının iç yüzeyini döşeyen hücrelerden kaynaklanan, ince bir damar sapı ile kanal duvarına tutunan, karnabahar veya siğil benzeri küçük yapılardır.

Bu oluşumların meme başı akıntısı yapmasının temel nedeni çok kırılgan olmalarıdır. Yapıları o kadar hassastır ki kanal içinde en ufak bir travmada veya kendiliğinden kanayabilirler. Bu kanama, kanal boyunca ilerleyerek meme ucundan dışarı çıkar. Papillomlar teknik olarak iyi huylu tümörlerdir. Ancak bazı papillomlar çevrelerinde düzensiz (atipik) hücreler barındırabilir veya çok küçük, henüz kitle yapmamış bir kanser odağını maskeleyebilirler. Bu nedenle kanlı akıntı yapan bir papillom tespit ettiğimizde yaklaşımımız genellikle bunun cerrahi olarak çıkarılması yönündedir.

Duktal Ektazi Meme Başı Akıntısı Sebebi midir?

Özellikle menopoza yaklaşan, perimenopozal dönemdeki kadınlarda sıkça rastladığımız bir diğer iyi huylu durum “Duktal Ektazi”dir. Yaşın ilerlemesiyle birlikte veya uzun süreli sigara kullanımı gibi çevresel faktörlerin etkisiyle, meme başının hemen arkasındaki ana süt kanalları yapısal değişikliğe uğrar.

Bu değişiklikler şunları içerir:

• Kanalların genişlemesi
• Kanal boyunun kısalması
• Duvarların kalınlaşması
• İçeride sıvı birikmesi

Genişleyen bu kanalların içinde dökülen hücre artıkları ve yağlı materyaller birikir. Bu birikinti zamanla koyu kıvamlı, macun gibi bir hal alır. Genellikle yeşil, siyah veya koyu kahverengi akıntının sebebi budur. Eğer bu yoğun içerik kanal dışına sızarsa, meme dokusu içinde mikropsuz bir iltihap (plazma hücreli mastit) başlatabilir. Bu durum bazen meme başında içeriye doğru çekilmelere yol açarak kanserle karıştırılabilir, ancak aslında iyi huylu bir yaşlanma sürecidir.

Hangi İlaçlar Meme Başı Akıntısı Yapar?

Bazen sorunun kaynağı memede değil aldığınız bir ilaçta veya vücudunuzdaki başka bir dengesizlikte olabilir. Beynimizde bulunan hipofiz bezi, süt üretimini sağlayan “prolaktin” hormonunu salgılar. Normal şartlarda bu hormonun seviyesi, dopamin adı verilen bir madde tarafından baskılanır ve kontrol altında tutulur. Ancak dopamin seviyesini düşüren veya etkisini bloke eden bazı ilaçlar, prolaktin hormonunun yükselmesine neden olur. Sonuç olarak emzirme döneminde olmadığınız halde memelerinizden süt gelebilir; bu duruma “galaktore” adını veriyoruz.

Prolaktin seviyesini artırarak akıntıya neden olabilen ilaç grupları şunlardır:

• Antidepresanlar
• Antipsikotikler
• Tansiyon ilaçları
• Mide ilaçları
• Doğum kontrol hapları

Bu ilaçları kullanan hastalarda görülen akıntı genellikle her iki memeden birden gelir ve süt rengindedir. Böyle bir durumda ilacı kesmek yerine mutlaka doktorunuza danışmanız gerekir; genellikle ilacın dozunun ayarlanması veya değiştirilmesi sorunu çözer.

Meme Başı Akıntısı Kanser Habercisi Olabilir mi?

Hastalarımızın bize sormaya en çok çekindiği ama cevabını en çok merak ettiği soru budur. Açık ve dürüst olmak gerekirse: Evet, olabilir. Ancak hemen paniğe kapılmayın. İstatistiklere göre, patolojik (tek taraflı, kendiliğinden gelen) akıntısı olan hastaların yaklaşık %9 ila %20’sinde meme kanseri saptanmaktadır. Bu oran özellikle 40 yaş üzerindeki hastalarda ve akıntıya eşlik eden, elle hissedilen bir kitle varsa artar.

Meme kanserinin “Evre 0” olarak adlandırdığımız en erken formu olan Duktal Karsinoma İn Situ (DKİS), bazen hiçbir kitle oluşturmadan, sadece süt kanalı içinde sınırlı kalarak kendini kanlı veya berrak akıntı ile belli eder. Ayrıca “Paget Hastalığı” dediğimiz özel bir tür, meme başında egzama benzeri, iyileşmeyen yaralar ve kabuklanmalarla seyreder. Bu nedenle her akıntı kanser değildir ancak kanser ihtimalini kesin olarak elemek (ekarte etmek) için her akıntı ciddiyetle incelenmelidir. Erken teşhis, meme kanserinde hayat kurtarıcıdır ve akıntı, vücudun bize verdiği erken bir sinyal olabilir.

Doktor Muayenesinde Meme Başı Akıntısı Nasıl Değerlendirilir?

Genel cerrahi uzmanına başvurduğunuzda süreç detaylı bir konuşma ile başlar. Akıntının süresi, rengi, adet döngüsüyle ilişkisi ve kullandığınız ilaçlar bizim için çok önemlidir. Ardından fizik muayeneye geçilir. Burada amacımız sadece akıntıyı görmek değil akıntının nereden geldiğini tespit etmektir.

Muayene sırasında doktorunuzun kontrol edeceği noktalar şunlardır:

• Meme dokusunun yapısı
• Kitle varlığı
• Koltuk altı lenf bezleri
• Tetikleyici nokta
• Akıntının geldiği kanal sayısı

Tetikleyici nokta (trigger point) tespiti bizim için çok değerlidir. Meme başı çevresine saat kadranı yönünde nazikçe baskı uygulayarak, akıntının hangi saat hizasından ve hangi kanaldan geldiğini bulmaya çalışırız. Bu daha sonraki cerrahi planlama için hayati önem taşır. Bu aşamada hastalara en önemli uyarım şudur: Muayeneye gelmeden önceki günlerde “akıntı var mı” diye kontrol etmek için memenizi sıkmayın. Kanalda biriken o bir damla sıvı, tanı koymamızı sağlayacak en değerli ipucudur; onu evde harcamayın.

Meme Başı Akıntısı Tanısı İçin Hangi Yöntemler Kullanılır?

Tanı sürecinde radyolojik görüntüleme yöntemlerinden yardım alırız. Ancak meme başı akıntısı söz konusu olduğunda, klasik yöntemlerin (ultrason ve mamografi) bazı kısıtlılıkları vardır. Çünkü biz milimetrik boyutlardaki kanal içi sorunları arıyoruz ve bu yöntemler bazen bu kadar küçük detayları göstermekte yetersiz kalabilir.

Sıklıkla başvurduğumuz görüntüleme yöntemleri şunlardır:

• Meme Ultrasonografisi
• Mamografi
• Meme MR (Manyetik Rezonans)
• Duktoskopi

Ultrason, özellikle 35 yaş altı kadınlarda ilk tercihtir; genişlemiş kanalları gösterebilir ancak küçük papillomları görme başarısı %60 civarındadır. Mamografi 35-40 yaş üstü kadınlarda mutlaka çekilir; kireçlenme ile kendini gösteren kanser odaklarını yakalar ancak akıntı nedenini bulmada duyarlılığı %42 gibi düşük bir oranda kalabilir. MR ise daha hassastır ancak o da her zaman kesin ayrımı yapamaz. Ayrıca akıntıdan alınan örneğin laboratuvara gönderilmesi (sitoloji) işlemi de ne yazık ki sıkça “yalancı negatif” sonuç verebilir; yani kanser olsa bile temiz çıkabilir. Bu yüzden tanıda daha ileri teknolojilere ihtiyaç duyarız.

Duktoskopi ile Meme Başı Akıntısı Tanısı Nasıl Konulur?

İşte bu noktada devreye modern cerrahinin bize sunduğu en büyük imkanlardan biri olan “Duktoskopi” girer. Nasıl ki mide şikayetlerinde endoskopi yapılarak mide içine kamerayla bakılıyorsa, duktoskopi de süt kanallarının içine mikro kameralarla girilerek bakılması işlemidir. Bu yöntem son yirmi yılda meme başı akıntısı yönetiminde “altın standart” haline gelmiştir.

Ultrason veya mamografi bize dışarıdan gölgeler ve silüetler sunarken, duktoskopi cerraha süt kanalının içini doğrudan, renkli ve büyütülmüş olarak monitörde görme şansı verir. Süt kanallarının çapı 1-2 milimetre civarındadır; kullandığımız mikroendoskoplar ise 0.5 milimetreden daha incedir. Bu teknoloji sayesinde, diğer yöntemlerle görülemeyen milimetrik papillomlar veya çok erken evre kanseröz değişiklikler %93 gibi çok yüksek bir doğruluk oranıyla tespit edilebilir. Türkiye’de de başarılı bir şekilde uygulanan bu yöntem gereksiz büyük ameliyatları önlerken, kanserin de gözden kaçmasını engeller.

Duktoskopi İşlemi Sırasında Neler Yapılır?

Duktoskopi, hastalar için korkulacak bir işlem değildir. Genellikle ameliyathane şartları gerektirmeyen, ofis ortamında veya müdahale odalarında yapılabilen, oldukça konforlu bir prosedürdür. İşlem sırasında genel anesteziye (narkoz) ihtiyaç duyulmaz, sadece meme başı uyuşturulur.

İşlemin aşamaları şunlardır:

• Meme başının temizlenmesi
• Lokal anestezi uygulanması
• Kanal ağzının genişletilmesi
• Mikro kameranın yerleştirilmesi
• Kanalın serumla şişirilmesi
• İç yüzeyin izlenmesi

İşlem ortalama 20 ila 45 dakika sürer. Akıntının geldiği o minicik delikten girildikten sonra, içeriye serum fizyolojik verilerek sönük bir balon gibi olan kanal şişirilir. Kamera ile kanalın derinliklerine, yaklaşık 4-5 cm, bazen 9-10 cm’ye kadar ilerlenerek ağaç dalları gibi ayrılan kanal sistemi incelenir. İşlem bittikten sonra hasta hemen günlük hayatına dönebilir.

Meme Başı Akıntısı Tedavisi İlaçla Mümkün müdür?

Meme başı akıntısında tedavi, tamamen altta yatan nedene göre şekillenir. Her hastaya ameliyat gerekmez. Öncelikle akıntının sebebi netleştirilir. Eğer sorun hormonal ise veya enfeksiyona bağlıysa ilaç tedavileri ön plandadır.

Medikal tedavi seçenekleri şunlardır:

• Dopamin agonistleri
• Antibiyotikler
• Anti-inflamatuar ilaçlar

Örneğin yapılan kan tahlilinde prolaktin hormonunuz yüksek çıktıysa ve bu durum hipofiz bezindeki bir adenoma bağlıysa, genellikle ameliyata gerek kalmadan “Kabergolin” veya “Bromokriptin” gibi ilaçlarla tedavi edilirsiniz. Bu ilaçlar prolaktin seviyesini düşürerek süt gelmesini keser. Eğer akıntı kötü kokulu ve iltihaplıysa (mastit), uygun antibiyotik tedavisi ile enfeksiyon kurutulur.

Meme Başı Akıntısı Ameliyatı ve Cerrahi Yöntemler Nelerdir?

Eğer akıntının nedeni papillom gibi mekanik bir tıkanıklık, şüpheli bir lezyon veya kanser öncüsü bir durumsa, tedavi cerrahidir. Ancak günümüzde uyguladığımız cerrahi yöntemler oldukça “minimal invaziv”dir; yani dokuya en az zarar veren tekniklerdir.

Uygulanan başlıca cerrahi yöntemler şunlardır:

• Mikrodokektomi
• Hadfield Ameliyatı
• Endoskopik Eksizyon

Burada “Mikrodokektomi”yi özellikle vurgulamak isterim. Bu yöntem duktoskopi ile yeri milimetrik olarak belirlenmiş olan hastalıklı kanalın çıkarılması işlemidir. Meme başının renkli kısmının kenarından yapılan yarım ay şeklindeki küçük bir kesi ile girilir. Duktoskopi sırasında içeriden bir ip veya tel ile işaretlenen hastalıklı bölge, nokta atışı ile bulunur ve çıkarılır. Bu yöntemin en büyük avantajı, sadece hasta kanalın alınması, diğer sağlam süt kanallarına dokunulmamasıdır. Bu sayede kadının emzirme fonksiyonu korunmuş olur. Daha yaşlı hastalarda veya çok kanallı hastalıklarda ise tüm kanalların çıkarıldığı “Hadfield” ameliyatı tercih edilebilir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Hastalarımızın en çok endişe ettiği konulardan biri de ameliyat sonrası süreçtir. Ancak meme başı akıntısı için yapılan mikrodokektomi gibi işlemler, genellikle “günübirlik cerrahi” sınıfındadır. Yani sabah ameliyat olup akşam evinizde çayınızı içebilirsiniz.

İyileşme sürecinin özellikleri şunlardır:

• Minimal ağrı
• Hızlı taburculuk
• Gizli dikiş izi
• Günlük hayata hızlı dönüş

Kesi yeri, meme başının kahverengi kısmı (areola) ile normal cildin birleştiği hatta gizlendiği için, iyileşme tamamlandığında dışarıdan bakıldığında fark edilmesi çok zordur. Dikişler genellikle estetik, yani cilt altından atılır, bu yüzden dikiş aldırma gibi bir derdiniz olmaz. Birkaç gün içinde işinize ve sosyal yaşamınıza rahatlıkla dönebilirsiniz.

Meme Başı Akıntısı Olanlara Tavsiyeler Nelerdir?

Meme başı akıntısı ile başa çıkarken hastaların yaptığı bazı hatalar, sürecin uzamasına veya tanının zorlaşmasına neden olabilir. Bu konuda bilinçli olmak, hem sizin psikolojiniz hem de tedavi süreciniz için çok önemlidir.

Dikkat etmeniz gereken bazı noktalar şunlardır:

• Meme başını sıkmamak
• Akıntı rengini not etmek
• İlaçları doktora bildirmek
• Düzenli kontrol yaptırmak
• Panik yapmamak