Memede Kaşıntı Neden Olur? Meme Kanseri Belirtisi Midir?

Memede kaşıntı, çoğunlukla cilt kuruluğu, alerjik reaksiyonlar, dermatolojik hastalıklar veya hormonal değişiklikler nedeniyle ortaya çıkan bir cilt semptomudur. Meme derisinin hassas yapısı; terleme, sürtünme, kozmetik ürünler ve enfeksiyonlar gibi çevresel faktörlerden kolay etkilenebilir ve kaşıntı hissi oluşturabilir.

Memede kaşıntının dermatolojik nedenleri arasında egzama, kontakt dermatit ve mantar enfeksiyonları öne çıkar. Bu durumlarda kaşıntıya kızarıklık, pullanma, hassasiyet veya döküntü eşlik edebilir. Cilt bariyerinin zayıflaması tahrişi artırarak semptomların uzun süre devam etmesine neden olabilir.

Hormonal değişikliklere bağlı memede kaşıntı özellikle adet döngüsü, gebelik ve menopoz dönemlerinde daha sık görülür. Östrojen ve progesteron düzeylerindeki değişimler meme dokusunda hassasiyet oluşturabilir ve ciltte gerilme ile birlikte kaşıntı hissinin ortaya çıkmasına yol açabilir.

Memede kaşıntının nadir fakat önemli nedenleri arasında Paget hastalığı gibi bazı meme hastalıkları da bulunur. Uzun süre geçmeyen, tek taraflı ve deri değişiklikleriyle birlikte görülen kaşıntı durumlarında tıbbi değerlendirme yapılması erken tanı ve uygun tedavi açısından klinik önem taşır.

Bilmeniz Gerekenler	Bilgi
Tanım	Memede kaşıntı; meme cildi veya meme başı çevresinde ortaya çıkan, hafif rahatsızlıktan şiddetli iritasyona kadar değişebilen bir semptomdur. Tek veya çift taraflı olabilir.
Cilt Kuruluğu	Meme cildinin kuruması, özellikle soğuk hava, sık duş alma veya nemlendirici kullanmama durumlarında kaşıntıya yol açabilir.
Alerjik Reaksiyonlar	Sütyen kumaşı, deterjan kalıntıları, sabun, parfüm veya kozmetik ürünlere bağlı kontakt dermatit gelişebilir. Bu durumda kaşıntı ile birlikte kızarıklık ve döküntü görülebilir.
Egzama (Atopik Dermatit)	Kronik, kaşıntılı ve kızarık cilt lezyonları ile seyreder. Meme başı ve çevresinde pullanma ve hassasiyet oluşabilir.
Mantar Enfeksiyonları	Özellikle terleme ve nemli ortamda mantar enfeksiyonları gelişebilir. Kaşıntıya ek olarak kızarıklık ve beyazımsı döküntü görülebilir.
Bakteriyel Enfeksiyonlar	Cilt bütünlüğünün bozulduğu durumlarda bakteriyel enfeksiyon gelişebilir. Ağrı, kızarıklık, ısı artışı ve akıntı eşlik edebilir.
Hormonal Değişiklikler	Adet dönemi, gebelik, emzirme ve menopoz dönemlerinde hormonal değişikliklere bağlı meme hassasiyeti ve kaşıntı oluşabilir.
Gebelik	Meme dokusunun büyümesi ve cilt gerilmesi kaşıntıya neden olabilir. Ayrıca artan kan akışı da hassasiyet yaratabilir.
Emzirme Dönemi	Sık emzirme, meme başı çatlakları ve mantar enfeksiyonları kaşıntıya yol açabilir.
Psoriazis (Sedef Hastalığı)	Meme bölgesinde sınırlı, kalın, pullu ve kaşıntılı plaklar oluşabilir.
Paget Hastalığı	Meme başında nadir görülen bir kanser türüdür. Tek taraflı, inatçı kaşıntı, kabuklanma, akıntı veya şekil değişikliği ile birlikte olabilir.
İnflamatuvar Meme Kanseri	Nadir ancak agresif bir meme kanseri türüdür. Kaşıntıya ek olarak kızarıklık, ciltte kalınlaşma ve portakal kabuğu görünümü olabilir.
Destekleyici Önlemler	Uygun pamuklu iç çamaşırı kullanımı, cildi nemlendirme, tahriş edici ürünlerden kaçınma önerilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?	Kaşıntı uzun süre devam ediyorsa, tek taraflıysa, meme başında akıntı, kanama, ciltte kalınlaşma veya kitle eşlik ediyorsa mutlaka sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Dermatolojik Açıdan Memede Kaşıntı Neden Olur?

Göğüs derisi, bilhassa göğüs ucu ve çevresindeki renkli alan, vücudumuzun diğer bölgelerindeki deriye kıyasla çok daha ince bir anatomik yapıya sahiptir. Ayrıca bu bölge dış dünyayı hissetmeyi sağlayan duyu sinirleri açısından olağanüstü derecede zengindir. Bu yoğun sinir ağı ve ince deri, dışarıdan gelen en ufak bir temasa veya kimyasal maddeye karşı bölgenin hızlıca ve yoğun bir şekilde tepki vermesine yol açar. Sorunun kaynağı araştırılırken öncelikle dış etkenlere bağlı gelişen cilt hastalıkları, alerjiler ve tahriş edici faktörler gözden geçirilir. Bu masum görünen nedenlerin doğru teşhis edilmesi, arka planda gizlenebilen daha ciddi hastalıkların gözden kaçmasını kesin bir dille engeller.

Bölgede tahrişe yol açabilecek cilt hastalıkları şunlardır:

• Kontakt dermatit
• Atopik dermatit
• Seboroik dermatit
• Sedef hastalığı
• Mantar enfeksiyonları

Kontakt dermatit, cildin temas ettiği yabancı bir maddeye karşı gösterdiği oldukça yaygın bir alerjik tepkidir. Günlük hayatta sıkça kullandığımız sabunlar, çamaşır deterjanları, güzel kokulu parfümler, vücut losyonları veya sütyen kopçalarındaki nikel benzeri metaller bu alerjiyi çok hızlı tetikleyebilir. Genellikle her iki göğüste birden ve simetrik olarak görülür. Hastanın son birkaç gün içinde değiştirdiği yeni bir duş jeli veya yıkamadan giydiği yeni bir kıyafet bu duruma doğrudan zemin hazırlamış olabilir.

Atopik dermatit yani halk arasındaki adıyla egzama ise kronik bir döngüye sahiptir. Kişi kaşındıkça deride tahriş artar, tahriş arttıkça beyne daha fazla kaşınma sinyali gider. Deride gözle görülür pullanma ve kalınlaşma meydana gelir. Egzamanın tıbbi açıdan en büyük tehlikesi, çok daha ciddi bir hastalık olan kanser türlerini görüntü olarak birebir taklit edebilmesidir. Seboroik dermatit göğüs arası ve altı kıvrımlarında yağlı, sarımsı kabuklanmalarla kendini belli ederken, sedef hastalığı ise gümüş rengi pullanmalarla kaplı keskin sınırlı kırmızı plaklar oluşturur. Mantar enfeksiyonları ise özellikle nemin, sıcaklığın ve terin biriktiği, havalanması zor olan göğüs altı kıvrımlarında çok sık karşımıza çıkar. Şiddetli kızarıklık ve ana kızarıklığın etrafına sıçramış küçük uydu lekelerle karakterizedir.

Kadınlık Hormonları ve Yaşam Döngüsü Memede Kaşıntı Üzerinde Nasıl Etkili Olur?

Kadın bedeni, yaşamın farklı evrelerinde sürekli ve son derece doğal bir hormonal değişim içindedir. Östrojen ve progesteron gibi temel kadınlık hormonlarındaki periyodik dalgalanmalar; göğüs dokusunun su tutma kapasitesini, iç kan dolaşımını ve derinin genel esnekliğini günbegün etkiler. Dokuda bu hormonların etkisiyle meydana gelen fiziksel hacim değişiklikleri, deri altındaki sinir uçlarını adeta mekanik bir yay gibi gererek şiddetli şekilde uyarır ve kaşıntı hissini başlatır.

Hormonal dalgalanmaların en yoğun yaşandığı evreler aşağıdaki gibidir:

• Adet öncesi dönem
• Hamilelik süreci
• Menopoza geçiş evresi
• Menopoz dönemi

Adet öncesi dönemde, vücuttaki hormon seviyelerindeki dalgalanmalar dokularda yoğun sıvı tutulmasına yani tıp dilinde ödeme neden olur. Bu ödem, göğüslerde hissedilir bir şişkinlik, dolgunluk ve ağır bir gerginlik yaratır. Göğüs hacminin sıvıya bağlı olarak geçici bir şekilde artması, özellikle renkli alanın çevresindeki ince derinin her yöne doğru gerilmesine neden olarak o bölgede hassasiyet ve sızlamayla karışık bir kaşıntı hissi uyandırır. Hamilelik dönemi ise vücudun mucizevi bir şekilde süt üretimine hazırlandığı, göğüs hacminin çok hızlı ve dramatik bir şekilde büyüdüğü eşsiz bir süreçtir. Bu hızlı büyüme ivmesi, derinin altında yer alan ve cilde esnekliğini veren kolajen ile elastin isimli destek liflerinin kapasitelerinin üzerinde gerilmesine, cildin kurumasına, çatlamasına ve pul pul dökülmesine neden olur. Çatlak oluşumunun da birebir eşlik ettiği bu yoğun gerilme süreci, anne adaylarında çok güçlü bir kaşınma isteği doğurur.

Menopoz ve menopoza geçiş evrelerinde ise vücudun ürettiği östrojen seviyeleri kalıcı ve belirgin bir düşüş yaşar. Östrojen hormonu, cildin genç kalmasını sağlayan kolajen üretimi, nemi içeride hapsedebilme kapasitesi ve genel doku esnekliği üzerinde tartışılmaz bir destekleyici etkiye sahiptir. Yaşla birlikte bu koruyucu ve besleyici hormonun azalmasıyla beraber deri hızla incelir, kurur ve doğal koruyucu nem bariyerini tamamen yitirir. Tıp dünyasında yaşlılığa bağlı kuruluk olarak da adlandırılan bu özel durum cildin dış etkenlere, kıyafet sürtünmelerine veya hava değişimlerine karşı tamamen korumasız kalmasıyla inatçı kaşıntılara güçlü bir zemin hazırlar. Üstelik menopoz döneminin en belirgin ve bilinen şikayetlerinden olan ani ateş basmaları, göğüs, boyun ve sırt bölgesinde anlık olarak aşırı terlemelere yol açar. Terin içerdiği tuzlar, ciltteki bu mevcut kuruluğu ve hücresel tahrişi daha da çekilmez ve kaşıntılı bir hale getirir.

Memede Kaşıntı İltihap ve Enfeksiyon Belirtisi Olabilir mi?

Göğüs dokusunun mikrobik olarak iltihaplanması veya bir bakteri ile enfekte olması durumunda genellikle akla ilk gelen şikayetler aniden başlayan şiddetli ağrı, o bölgede belirgin ısı artışı, gözle görülür bir şişlik ve kırmızı bir renktir. Ancak bu iltihabi sürecin henüz yeni başladığı çok erken aşamalarda, tedavinin etkisini gösterip iyileşmeye dönük olduğu dönemlerde veya tablonun iyileşmeyip sinsi bir şekilde kronikleştiği durumlarda kaşıntı hissi en baskın, ilk fark edilen ve kişiyi en çok rahatsız eden şikayet olarak ön plana çıkar. İltihabi süreçlerin dokuda yarattığı sıvı birikimi, gerginlik ve hücre düzeyindeki bağışıklık savaşı, sinir uçlarını aralıksız bir şekilde tetikler.

Bölgede karşılaşılan temel enfeksiyon ve iltihap türleri şunlardır:

• Laktasyonel mastit
• Meme apsesi
• Duktal ektazi
• Periduktal mastit

Laktasyonel mastit, yani emzirmeye bağlı gelişen enfeksiyon tablosu, genellikle annelerin zorlu emzirme serüveninin ilk birkaç ayında karşılaştıkları oldukça yaygın bir sorundur. Emzirme tekniğindeki bazı duruş hataları veya bebeğin göğsü yanlış bir açıyla, yeterince derin kavramaması sonucunda göğüs ucunda mikroskobik düzeyde veya gözle net görülebilen küçük çatlaklar oluşur. Cildimizin üst yüzeyinde normal şartlarda tamamen zararsız bir şekilde uyum içinde yaşayan bazı bakteriler, bu küçük çatlakları vücudun içine açılan bir kapı gibi kullanarak içeri sızar ve süt kanallarının sıcak ortamında hızla çoğalmaya başlar. Süt akışının yavaşlaması, kanalların bu bakterilerle tıkanması ve dokuda meydana gelen yoğun iç iltihaplanma, ciddi bir ağrının yanı sıra dokuda yarattığı mekanik gerginlikle birleşince o bölgede dayanması zor bir kaşıntı ve alev alev yanma hissine neden olur.

Eğer bu iltihap tablosu erken dönemde fark edilip zamanında tedavi edilmezse veya başlanan antibiyotiklerin dozu yetersiz kalırsa hastalık ilerleyerek apseye dönüşebilir. Bu durum deri altında sınırlı bir odakta irin adı verilen iltihap sıvısının birikmesi demektir. Biriken bu yoğun sıvı kitlesi, üzerindeki deriyi ciddi şekilde dışa doğru iterek son derece fazla gerer. Bu aşırı gerilme durumu hastada sürekli zonklayan ritmik bir ağrıyla beraber etkilenen bölgenin tam yüzeyinde yırtılıyormuşçasına şiddetli bir kaşınma hissi yaratır. Duktal ektazi ise daha çok menopoza yaklaşan ellili yaşlardaki kadınlarda sık görülen, kanserle uzaktan yakından ilişkisi olmayan masum bir süt kanalı genişlemesi durumudur. Yaşın ilerlemesiyle birlikte göğüs ucunun hemen altındaki ana süt kanalları genişler, şekil değiştirir, kısalır ve duvarları kalınlaşır. Bu deforme olmuş kanalların içinde aylar veya yıllar içinde hücresel döküntüler ve koyu kıvamlı vücut sıvıları birikir. Biriken bu durgun materyal, göğüs başının hemen arkasında mikrobik olmayan kronik ve sürekli bir iltihaba yol açar. Sonuç olarak o bölgede inatçı kızarıklık, sürekli kaşınma isteği ve bazen de kıyafeti kirletecek düzeyde yeşilimsi yapışkan bir akıntı ortaya çıkar. Özellikle düzenli sigara içen kadınlarda çok daha sık rastlanan periduktal mastit ise süt kanallarındaki zehirli hasara bağlı olarak tekrarlayan apseler ve cilde açılan küçük deliklerle seyreder. Akut ve ağrılı dönem geçtikten sonra bile o deride şekil bozuklukları, renk değişiklikleri ve inatçı kaşıntılar bırakır.

Geçmeyen Memede Kaşıntı Bir Kanser Belirtisi Olarak Değerlendirilir mi?

Klinik başvurularında hastaların şikayetleri dinlenirken üzerinde en çok durulan, en ince ayrıntısına kadar titizlikle incelenen konu, bu son derece masum ve basit görünen semptomun aslında altta yatan, oldukça sessiz ilerleyen tehlikeli bir kanserin ilk ve belki de tek belirtisi olup olmadığıdır. Çoğu zaman hastanın kendisi tarafından basit bir bahar alerjisi veya çamaşır tahrişi sanılıp geçiştirilen bir durum hayat kurtaracak erken teşhis fırsatını tamamen kaçırmaya neden olabilir. Özellikle sadece tek bir tarafta ortaya çıkan, haftalarca hatta aylarca devam eden, zamanla şekil değiştirip giderek şiddetlenen ve standart nemlendiriciler, güçlü kortizonlu kremler veya alerji haplarıyla hiçbir şekilde düzelmeyen kaşıntılar, tıbbi açıdan mutlaka ciddiye alınmalı ve bir alarm zili sayılarak vakit kaybedilmeden detaylı bir taramaya tabi tutulmalıdır.

Kaşıntı ile kendini gösterebilen ciddi hastalıklar şunlardır:

• Paget hastalığı
• İnflamatuar kanser

Paget hastalığı, doğrudan göğüs ucu bölgesini ve onun hemen çevresindeki renkli alanı yuvarlak bir şekilde tutan, oldukça nadir görülen ancak yıllar içinde son derece sinsi ve yavaş ilerleyen tehlikeli bir türdür. Hastalığın gelişim hikayesi ve hücrelerin davranışı oldukça ilginçtir. Dokunun derinliklerindeki süt kanallarında başlayan asıl kanserli hücreler, bu kanalların iç yüzeyini döşeyen normal hücre tabakasını bir otoyol gibi kullanarak yukarıya, yani derinin en üst tabakasına doğru yavaş yavaş göç ederler. Deriye ulaştıklarında dışarıdan bakıldığında bu durum başlangıçta çok basit bir deri kuruluğu, hafif bir pullanma, geçici bir kızarıklık ve tatlı bir kaşıntı şeklinde kendini gösterir. Hastalar genellikle bu durumu önemsemez, geçer diye bekler veya eczaneden kendi başlarına aldıkları basit egzama kremleriyle çözmeye çalışırlar. Ancak sıradan bir egzama ile bu hastalık arasındaki en büyük ve tanısal açıdan en hayati fark, bu ciddi lezyonun hemen her zaman sadece sağ veya sol tarafta, yani tek taraflı olarak ortaya çıkmasıdır. Zaman haftalarca ilerledikçe bu başlangıçtaki masum görünen tabloya kapanmayan açık yaralar, sızan kanlı bir akıntı, sürekli kabuk bağlama ve göğüs başının yavaş yavaş tamamen içeriye doğru çekilmesi gibi çok daha kesin ve tehlikeli bulgular eklenir. Bu hastalıktaki en büyük tanısal tuzak, hastaların kulaktan dolma bilgilerle sıklıkla kullandığı kortizon içeren güçlü kremlerin, o bölgedeki kansere bağlı iltihabı geçici birkaç günlüğüne baskılayıp “yalancı bir iyileşme” hissi yaratmasıdır. Bu sahte iyileşme dönemi, hastanın doktora gitmesini ertelemesine ve gerçek teşhiste aylar süren, telafisi zor gecikmelere neden olabilir.

İnflamatuar tür ise bilinen en agresif, en hızlı ilerleyen ve en dikkat edilmesi gereken hastalık formlarından biridir. Genellikle yıllar veya aylar içinde değil haftalar hatta bazen günler içinde aniden, patlayıcı bir şekilde ortaya çıkar. Bu tehlikeli türde anormal kanser hücreleri, deriye giden ve dokudaki atık sıvı akışını sağlayan ince lenf kanallarının içini adeta bir tıkaç gibi tamamen kapatır. Lenf sıvısı doğal yollarla dışarı boşalamadığı için göğüs dokusu hızla ve korkutucu bir şekilde şişer, taş gibi ağırlaşır, belirgin ve parlak bir şekilde kızarır, o bölgede elinizle dokunduğunuzda hissedebileceğiniz ciddi bir ateş ve ısı artışı meydana gelir. Lenf kanallarının tamamen tıkanmasıyla derinin hemen altında aşırı sıvı birikimi oluşur ve deri davul gibi gerilir. Ancak deride bulunan sayısız kıl kökleri bu sıvıya rağmen gerilemediği için aşağı doğru çeker. Bu da ciltte tıpkı kalın bir portakalın dış yüzeyini andıran delikli, pürüzlü ve çukurcuklu çok karakteristik bir görünüm ortaya çıkarır. Bu inanılmaz derecede hızlı genişleme ve dokunun içindeki sıvı basıncının artışı sürecinde hastalar sürekli, yoğun bir yanma ve çok derinden gelen, kaşımakla asla geçmeyen bir kaşıntı hissederler. Görüntü itibariyle şiddetli bir mikrobik mastit enfeksiyonunu adeta birebir taklit etse de verilen yüksek doz antibiyotik tedavisine günlerce hiçbir yanıt alınamamasıyla şüpheler artar ve uzmanlar tarafından gerçek kanser tanısına hızlıca gidilir.

Genel Cerrahi Uzmanları Memede Kaşıntı Şikayetini Nasıl Değerlendirir?

Cildindeki bu tür bir şikayet, geçmeyen yara veya döküntü ile kliniğe adım atan bir hastada uzman hekimin temel ve en öncelikli görevi; hastayı paniğe sürüklemeden şikayetin basit, geçici, iyi huylu bir nedenden mi kaynaklandığını, yoksa arkasında gizlenen tehlikeli ve kötü huylu bir hastalığın yansıması mı olduğunu en hızlı ve güvenilir yoldan tespit etmektir. Bu tanısal süreç bir yapboz gibidir; hastanın yaşam hikayesinin detaylıca dinlenmesi, çok kapsamlı ve sistemli bir fizik muayene yapılması ve ardından hedefe yönelik gereken radyolojik görüntüleme testlerinin istenmesi bir bütün olarak yürütülür.

Muayene süresince izlenen klinik adımlar şunlardır:

• Gözle inceleme
• Elle doku kontrolü
• Lenf bezi muayenesi

Gözle inceleme adı verilen ilk aşamada, hastanın göğüs bölgesi hem kollar serbestçe yandayken hem de kollar havaya, yukarı kaldırıldığında her açıdan dikkatlice ve iyi bir ışık altında gözlemlenir. Derideki en ufak ve belirsiz renk değişiklikleri, iki taraf arasındaki normal dışı asimetri, meme ucunda sonradan gelişen ve eskiden olmayan içe çökme veya cildin sadece belirli bir noktasında oluşan gamzeleşme gibi tüm detaylar titizlikle incelenip not edilir. Hastalığın teşhisinde bu detaylar hayatidir; örneğin deriden sinsi ilerleyen Paget hastalığına bağlı lezyonların sınırları normal, sağlıklı deri ile kıyaslandığında genellikle sanki bir kalemle cetvel yardımıyla çizilmiş kadar çok keskin ve belirgindir. Oysa deterjanlara veya sürtünmeye bağlı basit bir alerjik egzama çok daha geniş alanlara yayılan, sınırları nerede bitip nerede başladığı belli olmayan ve genellikle bedenin her iki tarafında da benzer şiddette olma eğilimi gösteren bir yapıdadır.

İkinci adım olan elle muayene aşamasında ise uzman hekim, parmak uçlarının en hassas iç kısımlarını kullanarak tüm dokuyu dıştan içe veya yukarıdan aşağıya doğru belirli bir sistematik sıraya göre yavaşça inceler. Dokunun derinliklerinde ele gelen, normal dışı herhangi bir kitlenin varlığı araştırılır. Bulunan bu kitlenin boyutu, ne kadar sert veya yumuşak olduğu, etrafındaki diğer dokularla yapışık olup olmadığı ve doku içinde parmaklar arasında ne kadar hareketli olduğu tek tek kontrol edilir. Renkli alanın hemen altındaki sertleşmeler, masum ve yaşa bağlı bir kanal genişlemesi olabileceği gibi deriye doğru uzanmaya çalışan gizli ve inatçı bir tümörün ilk elle tutulur işareti de olabilir. Hastalığın yayılımını anlamak için yapılan son aşama olan lenf bezi kontrolünde ise doğrudan koltuk altı bölgesi ve köprücük kemiğinin hemen üst ve alt çevresi parmak uçlarıyla dikkatle taranır. Buralarda ele gelen çok sert, dokulara ve kasa yapışmış, hareket etmeyen veya normal boyutlarını fazlasıyla aşmış lenf bezleri, olası bir hücresel yayılımın veya bölgede vücudun savaştığı çok ciddi boyutlarda bir enfeksiyon bulunduğunun en önemli ve kesin klinik göstergelerinden biridir.

Memede Kaşıntı İçin Hangi Radyolojik Görüntüleme Yöntemleri Kullanılır?

Klinik muayene bulguları eksiksiz bir şekilde tamamlandıktan sonra, dokunun iç mimarisini ve hücresel yoğunluk durumunu gözle görülür bir şekilde santimetrekarelik kesitlerle çok daha net ve detaylı olarak inceleyebilmek için hiç vakit kaybetmeden ileri radyolojik görüntüleme cihazlarına başvurulur. Bu zorlu tanısal süreçte hangi cihazın veya yöntemin seçileceği asla tesadüfi değildir; hastanın yaşına, göğüs dokusunun radyolojik yoğunluğuna ve hekimin elle muayene sırasında şüphelendiği klinik duruma göre tamamen hastaya özel olarak değişkenlik gösterir. Modern tıp dünyası, hastalığın türüne göre hedefe yönelik çok gelişmiş ve yanılma payı düşük teknolojik imkanlar sunmaktadır.

Sıklıkla faydalanılan temel görüntüleme cihazları şunlardır:

• Mamografi
• Ultrasonografi
• Dijital tomosentez
• Emar (MR)
• Elastografi

Kırk yaş ve üstü kadınlarda, herhangi bir şikayet olmasa bile hem yıllık rutin sağlık taramalarında hem de şüpheli durumların kesin teşhisinde mamografi altın standart ve ilk başvurulan yöntem olarak evrensel çapta kabul edilir. Kanser hücresinin dokudaki en erken belirtisi olan gözle görülmeyen mikroskobik kalsiyum kireçlenmelerini ve doku içindeki hücresel dizilimin bozulmalarını mükemmel ve eşsiz bir şekilde tespit eder. Ancak özellikle genç kadınlarda süt bezi dokusu genetik olarak çok yoğun olduğu için, bu yoğunluk tıpkı kalın bir sis bulutu gibi küçük lezyonları mamografi filminde gizleme ihtimali taşır. Bu son derece önemli nedenden dolayı kırk yaş altı genç kadınlarda ve hamilelerde ilk tercih edilen yöntem her zaman radyasyon içermeyen, ses dalgalarıyla çalışan ultrasonografidir. Ultrason, ele gelen veya şüphelenilen yuvarlak bir kitlenin içi tamamen zararsız vücut sıvısıyla dolu masum bir kist mi, yoksa hücrelerle dolu katı ve tehlikeli bir yapı mı olduğunu büyük bir doğruluk payıyla, ekranda anlık olarak ayırt eder.

Teknolojinin yeni harikalarından dijital tomosentez cihazı ise göğsün üç boyutlu, çok ince bir milimetrelik kesitlerini art arda alarak farklı dokuların birbiri üzerine binmesini tamamen engeller ve standart filmlerde gizli kalmış, fark edilmesi imkansız bulguları anında açığa çıkarır. Manyetik rezonans görüntüleme, yani kısaca MR, genel taramadan ziyade ailesinde yoğun kanser öyküsü ve genetik risk taşıyan hastalarda veya diğer tüm yöntemlerle kesin, siyah-beyaz bir sonuca varılamayan karmaşık ve şüpheli durumlarda tercih edilen oldukça hassas, detaylı ve gelişmiş bir teknolojidir. Cihaza entegre edilen elastografi yazılımı da ultrason işlemi sırasında dokunun esnekliğini ve sertliğini ölçerek şüpheli, gri alanda kalmış yapının büyük ihtimalle iyi mi yoksa kötü huylu mu olduğu konusunda cerraha çok değerli, ek bir matematiksel güvence sunar.

Tüm dünyada farklı ülkelerdeki uzmanlar arasında ortak, net ve anlaşılır bir tıbbi dil oluşturmak amacıyla, çekilen bu filmlerin radyologlar tarafından raporlanmasında BI-RADS adı verilen evrensel ve standart bir numaralandırma sistemi kullanılır. Bu basit ama etkili sistem, o anki görüntünün ne anlama geldiğini ve hasta için bundan sonra nasıl bir klinik yol izlenmesi gerektiğini kesin hatlarıyla netleştirir.

Raporlarda karşınıza çıkabilecek BI-RADS numaralarının anlamları şunlardır:

• Kategori sıfır
• Kategori bir
• Kategori iki
• Kategori üç
• Kategori dört
• Kategori beş
• Kategori altı

Eğer elinizdeki rapor sonucu kategori bir veya iki ise her şey tamamen yolunda ve iyi huylu yapılar var demektir; kişi hiçbir endişe taşımadan rutin yıllık takibine devam eder. Ancak rapor kategori üç uyarısı veriyorsa, büyük ihtimalle iyi huylu olan bu yapının değişip değişmeyeceğini görmek için kontrol süresi güvenlik amacıyla altı aya düşürülür. Hastalık şüphesinin başladığı asıl nokta ise dört ve üzeridir. Rapor şüpheli bir yapı veya yüksek ihtimalle kanser uyarısı veren bir kategoriyle sonuçlanmışsa, dışarıdan bakmak yeterli olmaz ve kesin hücresel tanı için vakit kaybetmeden doğrudan mikroskobik incelemeye, yani biyopsi aşamasına geçilmesi kesinlikle zorunludur.

Memede Kaşıntı Teşhisinde Hangi Biyopsi Yöntemleri Tercih Edilir?

Gerek klinik elle muayene sırasında hekimin şüpheli bulduğu sertlikler, gerekse de çok gelişmiş radyolojik görüntülemelerde şekil bozukluğu ile riskli olarak tespit edilen her türlü anormal hücresel değişiklik, mutlaka laboratuvar ortamında patolojik incelemeye, yani mikroskop altında detaylı ve kimyasal hücresel analize gönderilmek zorundadır. Görüntüleme cihazları bize ekranda ne kadar net resimler ve gölgeler sunarsa sunsun, tıpta nihai ve kesin teşhis her zaman o dokudan ince bir parça alınarak konulur. Seçilecek yöntem şüpheli alanın sadece derinin üst yüzeyinde mi, yoksa dokunun ulaşılamaz derinliklerinde mi olduğuna göre uzman cerrah tarafından özenle ve dikkatle belirlenir.

Kesin teşhise giden yolda kullanılan temel yöntemler şunlardır:

• Punch biyopsi
• Kalın iğne biyopsisi
• İnce iğne biyopsisi
• Eksizyonel biyopsi

Özellikle göğüs ucu ve çevresindeki renkli alanda oluşan, kremlere rağmen geçmeyen, kaşıntılı, pullu, zaman zaman kanayan ve egzama benzeri kabuklu yaralar için punch biyopsi oldukça ideal, pratik ve tanı için vazgeçilmez bir altın standart yöntemdir. Basit bir tükenmez kalem ucu kalınlığında, dairesel ve kesici özel bir alet kullanılarak derinin hem üst hem de alt tüm katmanlarını eksiksiz içerecek şekilde küçük, silindir biçiminde bir deri parçası anında alınır. ÖzelliklePaget hastalığından şüphelenilen ve derideki hücresel değişimin görülmesi gereken durumlarda bu yöntem tartışmasız en kesin bilgiyi verir. Hastaneye yatmaya gerek kalmadan, doğrudan poliklinik şartlarında, sadece minik bir iğneyle ilgili bölge uyuşturularak on dakika gibi çok kısa bir sürede tamamlanır ve kişi günlük yaşamına, işine anında dönebilir.

Kalın iğne biyopsisi ise deride değil dokunun çok daha derinlerinde yer alan, elle hissedilen veya sadece ultrasonda görülebilen katı kitleler için günümüzde en sık başvurulan güvenilir seçenektir. Özel, yaylı bir mekanizmaya sahip güvenli iğne sistemi ile kitlenin tam merkezinden ince uzun ipler halinde doku örnekleri toplanır. Bu yöntemin tıbbi açıdan en büyük ve eşsiz üstünlüğü, hastalıklı hücreleri yapısal bütünlüğünü bozmadan yan yana alabilmesidir. Bu sağlam yapı sayesinde, incelenen kitlenin karakteri, hızlı üreme durumu büyüme potansiyeli ve hangi hormonlara veya akıllı ilaçlara duyarlı olduğu gibi hastanın tedavi planını en başından temelden şekillendirecek hayati bilgiler tek seferde elde edilmiş olur. İnce iğne yöntemi ise standart iğnelerle yapıldığı için sadece hücre toplar; doku mimarisini veremediği için daha ziyade içi sıvı dolu basit kistlerin boşaltılması veya lenf bezinden hızlı bir örnek alınması amacıyla kullanılır. Eğer hastanın durumu karmaşıksa ve radyoloji ile biyopsi uyuşmuyorsa, şüpheli alanın etrafındaki dokuyla beraber tamamen ameliyathane koşullarında çıkarıldığı eksizyonel cerrahi yönteme güvenle başvurulur.

Memede Kaşıntı Tedavisi Nasıl Planlanır ve Süreç Nasıl İlerler?

Hastanın günlerce süren tüm şikayetleri dikkatle dinlenip değerlendirildikten, gerekli radyolojik filmler çekildikten ve en önemlisi mikroskobik hücresel incelemeler sonucunda o hastalığın adı kesin teşhisle konulduktan sonra, kişiye özel, nokta atışı bir tedavi planı oluşturulur. Buradaki en temel tıbbi felsefe, hastayı sadece o an için canından bezdiren kaşıntı hissinden geçici olarak kurtarmak değil aynı zamanda bu rahatsız edici duruma aylar öncesinden zemin hazırlayan kök hastalığı bütünüyle ortadan kaldırmaktır.

Sorunun iyi huylu veya iltihabi olduğu kanıtlanmış durumlarda uygulanan tedavi yöntemleri şunlardır:

• Alerjen maddeleri hayattan çıkarmak
• Kortizon içerikli kısa süreli kremler sürmek
• Ağızdan alerji baskılayıcı haplar kullanmak
• Cilt onarıcı yoğun nemlendiriciler uygulamak
• Düzenli antibiyotik tedavisine başlamak
• Bağırsak ve cilt için probiyotik almak

Eğer hastayı uykusundan uyandıran şiddetli kaşınma hissinin temelinde sadece alerjik bir cilt reaksiyonu veya geçici hormonal dalgalanmalar yatıyorsa, hiçbir cerrahi müdahale gerektirmeyen son derece basit, ilaçlı tedaviler ilk plandadır. Hastanın günlük hayatındaki tahriş edici kimyasal maddeler veya dar giysiler tespit edilip yaşamından hızla uzaklaştırılır. En fazla bir hafta gibi kısa süreliğine kullanılacak özel kortizonlu kremler ve vücudun histamin salgısını durduran alerji hapları ile cilt altındaki hücresel yangı tamamen söndürülür. İçeriğinde parfüm barındırmayan ve alerji testi yapılmış yoğun nemlendiriciler günde birkaç kez kullanılarak cildin bozulan doğal koruma duvarı hızla onarılır ve kişinin sürekli kaşınma isteği kırılır.

Ancak sorun mikrobik bir enfeksiyon, yani halk arasındaki adıyla süt sıtması (mastit) ise, vücuttaki enfeksiyonu temizleyecek olan uygun bir antibiyotik tedavisi en az on gün süreyle kesintisiz başlatılır. Bu zorlu süreçte emziren annelerin acı duysalar bile emzirmeyi asla yarıda bırakmaması çok önemlidir; sütün doğal bir şekilde vakumlanarak boşalması, kanallardaki bakterileri de dışarı atacağı için iyileşmeyi mucizevi bir şekilde hızlandırır. Son yıllardaki yenilikçi çalışmalara dayanarak, enfeksiyonun aylar sonra yeniden tekrarlamasını önlemek için vücudun koruyucu florasını besleyen özel probiyotik destekleri de tedavi rutinine eklenmektedir. Yıllardır inatla süren akıntı ve ağrılı apselere neden olan kronikleşmiş kanal genişlemelerinde ise, lokal bir anestezi altında yapılan yarım saatlik küçük bir operasyonla sorun yaratan ölü kanalların tamamen çıkarılması hastaya ömür boyu kalıcı bir rahatlama sağlar.

Eğer hastanın teşhis sürecinin sonunda, o masum kaşıntının altından kanser gibi agresif ve kötü huylu bir hastalık tanısı çıkarsa, işte o zaman tüm bu süreç çok daha farklı, kapsamlı, çok yönlü ve ciddiyetle yönetilmesi gereken bir yapıya bürünür.

Kanserle mücadelede uygulanan profesyonel adımlar şunlardır:

• Konsey ortak kararı oluşturmak
• Meme dokusunu koruyucu cerrahi planlamak
• Tüm dokuyu alacak şekilde ameliyat yapmak
• Hücreleri küçültecek kemoterapi vermek
• Kalan hücreleri yok etmek için radyoterapi seansları düzenlemek
• Hedefe yönelik yeni nesil akıllı ilaçlar kullanmak

Bu kritik aşamada, hastanın hayatını etkileyecek karar asla tek bir cerrahın kişisel inisiyatifiyle alınmaz. Kanser hücrelerinin yayılımı, türü ve hastanın yaşı göz önüne alınarak; medikal tedaviyi yönetecek onkolog, ışın verecek radyasyon onkoloğu, filmleri inceleyen radyolog, hücreleri değerlendiren patolog ve ameliyatı yapacak cerrahtan oluşan büyük bir tıbbi kurul her hastayı uzun uzun tartışarak ortak bir karara varır. Eğer sinsi hastalık sadece deri yüzeyinde kalmışsa ve dokunun karanlık derinlerinde başka büyük bir kitle bulunmuyorsa, sadece sorunlu bölgenin bir miktar sağlam güvenlik sınırı dokusuyla beraber çıkarıldığı, göğsün şeklinin bozulmadığı estetik cerrahi yöntemler uygulanıp, üzerine tedbir amaçlı ışın tedavisi eklenerek kişi sağlığına kavuşturulabilir. Ancak hastalık aylar içinde derin dokulara sızıp yayılmışsa, riske girmemek adına en güvenilir ve evrensel yaklaşım hastalıklı tarafın temizlenmesidir. Hastalığın çok hızlı ilerlediği, deriyi portakal kabuğu gibi kızartıp gerdiği inflamatuar türlerde ise tedaviye, hastayı iyileştirmek yerine hastalığı tüm vücuda yayma riski taşıdığı için doğrudan ameliyat ile başlamak kesinlikle yasaktır. Öncelikle güçlü damar yolu ilaçları içeren yoğun bir kemoterapi ile tümörün tamamen küçültülmesi, derideki korkunç gerginliğin ve ateşin geriletilmesi sağlanır. Bu tedavi hücreleri zayıflattıktan aylar sonra güvenle operasyon gerçekleştirilir ve kişinin yaşamı garanti altına alınır.

Memede Kaşıntı Tedavisi Sonrası Takipler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Zorlu medikal ilaçlar veya cerrahi müdahalelerle dolu tedaviler tamamen başarıyla bitmiş olsa bile iş burada bitmez. Hastanın belirli ve düzenli periyotlarla ömür boyu çok yakından takip edilmesi, hastalığın ileride alevlenmesi ihtimalinin en erken aşamada fark edilmesi ve ameliyatın yıllar içinde vücutta yaratabileceği bazı fiziksel zayıflıkların doğru bir şekilde yönetilmesi son derece hayati bir öneme sahiptir. İyileşme dediğimiz kavram, sadece hastane kapısından sağlıklı çıkmakla biten bir olay değil hastanın kendi bedenini tanımasını gerektiren, ömür boyu sürecek yüksek bir sağlık bilincini zorunlu kılar.

Ameliyatta lenf bezleri alınan kişilerin günlük yaşamında dikkat etmesi gereken önemli kurallar şunlardır:

• Cerrahi uygulanan koldan kan vermemek
• O koldan tansiyon manşonu bağlatmamak
• Bölgedeki kaslara aşı veya iğne yaptırmamak
• Uzun süre çok ağır pazar çukvaları ve yükler taşımamak
• Kola baskı yapacak sıkan takılar ve dar kıyafetler giymemek
• Lenf dolaşımını rahatlatan doktor onaylı hafif egzersizler yapmak

Kanser cerrahisi esnasında, hastalığın vücudun diğer bölgelerine yayılımını kökten durdurmak veya hastalığın hangi evrede olduğunu netleştirmek amacıyla koltuk altındaki o minik temizleyici lenf bezleri de ameliyatla çıkarılmış olan kişilerde, o taraftaki kolda yıllar içinde yavaş yavaş lenf sıvısının hapsolmasına bağlı olarak gelişen ve kolu şişiren lenfödem riski ölene kadar her zaman masada bulunur. Bu fiziksel riski minimuma indirmek için, hastaların ömürlerinin sonuna kadar hastaneye gittiklerinde hemşireleri uyararak bu koldan damar yolu açtırmaması, kesinlikle tansiyon ölçtürmemesi ve ev işlerinde o kolu zorlayacak, ağırlık bindirecek sert fiziksel aktivitelerden şiddetle kaçınması sağlıkları için çok kritiktir. Kola dışarıdan sürekli ve boğucu bir baskı yapacak metal saat, sıkı bileklik veya dar kesim kollu tişörtler, kalan az miktardaki sağlıklı lenf kanallarını da ezeceği için son derece tehlikelidir. Ancak kolu tamamen hareketsiz bırakmak yerine, yorucu olmayan ritmik ve doktor tarafından gösterilen hafif kol açma germe egzersizleri, tam tersine lenf sıvısının birikmeden kalp yönüne pompalanmasını mekanik olarak destekleyerek kolda oluşabilecek bu şişlik riskini inanılmaz oranda düşürür.

Bunun yanı sıra düzenli, aksatılmayan klinik muayene kontrolleri, kanser gibi zorlu bir hastalık tedavisi görmüş olan kadınlar için asla vazgeçilemez bir yıllık yaşam rutini olmalıdır. İlk yıllarda hastalık en agresif döneminde olduğu için genellikle üç ayda bir gibi çok daha sık gerçekleştirilen bu elle muayene ve radyolojik film kontrolleri, aradan geçen yıllarda sorun çıkmadıkça zamanla yılda bir kez olacak şekilde hayat boyu büyük bir güvenle sürdürülür. Hayatında hiçbir zaman sağlık sorunu yaşamamış, genetik riski bulunmayan sağlıklı her genç kadının bile, en geç yirmili yaşlarından itibaren her ay mutlaka bir kez, özellikle adet kanamasının tamamen bittiği haftalarda ayna karşısında dikilerek bedeniyle yüzleşmesi, cildini detaylıca gözlemlemesi ve ardından duşta sabunlu eliyle her noktayı derinden hissedecek şekilde muayene etmesi erken teşhis için çok kilit bir roldür. Yapılması sadece birkaç dakika alan bu son derece basit ancak hayat kurtaran alışkanlık; yıllar sonra vücutta aniden beliren, aylarca geçmek bilmeyen inatçı bir kaşıntının, eline bilye sertliğinde çarpan yeni bir minik kitlenin veya deri üzerinde oluşan ufacık bir çöküntünün en güvenli aşamada, geç kalınmadan bizzat kişinin kendisi tarafından hemen fark edilmesini sağlar. Tıp dünyasında erken teşhis, diğer tüm teknolojik cihazlardan veya pahalı ilaçlardan çok daha değerli olan tedavinin kalitesini ve başarısını doğrudan etkileyen tek ve en önemli faktördür.

Sıkça Sorulan Sorular