Tek Memede Kaşıntı Neden Olur?

Tek memede kaşıntı; süt kanallarının yapısal genişlemesi, kanal içi enfeksiyonlar, kistik sıvı gerilmeleri gibi iyi huylu meme hastalıklarından ya da Memenin Paget Hastalığı ve inflamatuar meme kanseri gibi tümöral süreçlerden kaynaklanır.

Meme derisindeki duyu sinirlerinin yalnızca tek tarafta uyarılması, yakınmanın dış etkenlerden bağımsız olduğunu ve doğrudan o memenin kendi iç dokusundaki fizyolojik veya patolojik bir değişimden beslendiğini ortaya koyar.

Salgı dokusu içindeki mikroskobik basınç farkları, yerel dolaşım yavaşlaması veya hücresel düzeydeki hareketlilik, meme başı ve cilt yüzeyindeki sinir uçlarını etkileyerek inatçı bir kaşıntı algısı oluşturur.

Tek memede kaşıntı şikayetinin altında yatan asıl nedeni erken dönemde aydınlatmak ve uygun tedaviyi planlamak, Genel Cerrahi uzmanının gerçekleştireceği kapsamlı klinik ve radyolojik incelemelerle sağlanır.

Tek Memede Kaşıntı ile İki Taraflı Kaşıntı Arasında Nasıl Bir Fark Vardır?

Meme cildinde veya meme başı çevresindeki koyu renkli halkada (areola) hissedilen kaşıntı, tıp dilindeki adıyla pruritus, ilk etapta çoğunlukla masum cilt reaksiyonlarını akla getirir. Yeni kullanılmaya başlanan bir duş jeli, parfümlü vücut kremleri, çamaşır yumuşatıcıları veya terlemeye yol açan dar kıyafetler cilt bariyerini bozarak temas egzamasına zemin hazırlayabilir. Ancak bu tip dış etkenlere veya genel cilt kuruluğuna bağlı yakınmaların en temel özelliği, her iki memede de benzer dönemlerde ve yakın şiddette hissedilmesidir. Vücudun genelini etkileyen alerjik bir süreç veya her iki memeye de temas eden bir kumaş doğal olarak iki taraflı bir rahatsızlık doğurur.

Şikayetin yalnızca sağ ya da yalnızca sol memede ortaya çıkması ise tabloyu basit bir dış tahriş olmaktan ayırır. Tek memede kaşıntı, sorunun cildin dış yüzeyine değen bir maddeden çok, o memenin kendi iç anatomisinden kaynaklandığını düşündüren önemli bir klinik işarettir. Memenin iç yapısını oluşturan süt bezleri, meme ucuna açılan süt kanalları, destekleyici bağ dokusu ve dokular arası sıvıyı taşıyan lenf damarları birbiriyle yakın bir ilişki içindedir. Bu iç yapıların herhangi birinde gelişen bir kanal tıkanıklığı, sıvı birikimi, iltihabi reaksiyon veya hücresel düzeydeki farklılaşma, hemen üzerindeki cildi ve ince sinir uçlarını uyararak yüzeyde inatçı bir kaşıntı hissi uyandırabilir.

İki taraflı ve genel cilt hassasiyetlerini tetikleyen başlıca dış etkenler şunlardır:

• Parfümlü duş jelleri ve sabunlar
• Çamaşır deterjanları ve ağır yumuşatıcılar
• Sentetik veya dantelli iç çamaşırı kumaşları
• Soğuk ve kuru hava koşulları
• Klorlu havuz suyu teması
• Terleme ve nemli kalan cilt yüzeyi
• Güneş yanıkları ve cilt kuruluğu

Tek Memede Kaşıntı Neden Önemli Bir Uyarı İşaretidir?

Tek memede başlayan kaşıntı, ilk günlerde oldukça hafif, gelip geçici ve günlük yaşamı aksatmayacak düzeyde seyredebilir. Çoğu kişi bu durumu basit bir kuruluk veya sutyen sürtünmesi sanarak evdeki nemlendirici losyonlarla ya da eczaneden alınan hafif kortizonlu merhemlerle geçiştirmeye eğilimlidir. Oysa altta yatan asıl neden süt kanallarındaki bir iltihaplanma, küçük bir apse odağı ya da meme dokusundan kaynaklanan tümöral bir süreç olduğunda, dışarıdan sürülen kremler yalnızca cildin en üst tabakasındaki kızarıklığı ve kaşıntı hissini kısa bir süreliğine baskılar. Kremin kullanımı bırakıldığında veya içerideki süreç ilerlemeye devam ettiğinde yakınmalar yeniden ortaya çıkar.

Merhemlerin sağladığı bu geçici yatışma dönemleri, gerçek tanı sürecine ulaşılmasını geciktiren en önemli unsurlardan biridir. Özellikle memenin derin dokularından veya ana süt kanallarından kaynaklanan kötü huylu süreçlerde, hücresel düzeydeki değişim kremlerden etkilenmez. Yüzeysel uygulamalarla kaybedilen haftalar, erken aşamada çok daha sınırlı bir müdahaleyle kontrol altına alınabilecek bir tablonun ilerlemesine ve koltuk altı lenf bezlerine doğru yayılmasına zemin hazırlayabilir. Bu nedenle tek bir memede ortaya çıkan, iki haftadan uzun süren ve basit nemlendiricilere rağmen gerilemeyen yakınmalar, memenin iç yapısını bütünüyle değerlendiren Genel Cerrahi uzmanlığı kapsamında ele alınmalıdır.

Tek memede kaşıntı varlığında vakit kaybetmeden değerlendirilmesi gereken durumlar aşağıdaki gibidir:

• İki haftayı aşan kesintisiz kaşıntı
• Kremlere rağmen tekrarlayan kızarıklık
• Meme başında geçmeyen kabuklanma
• Kaşıntılı bölgede ele gelen sertlik
• Meme ucundan kendiliğinden gelen sıvı
• Meme cildinde lokal kalınlaşma
• Tek taraflı meme büyümesi ve şişlik

Memenin Paget Hastalığı Tek Memede Kaşıntı Şikayetine Nasıl Yol Açar?

Tek memede kaşıntı, özellikle de doğrudan meme ucunda başlayan inatçı kaşıntılar söz konusu olduğunda, cerrahi açıdan dışlanması gereken en önemli durumlardan biri Memenin Paget Hastalığıdır. Tüm meme kanserlerinin yaklaşık yüzde 1 ila yüzde 4,3 gibi küçük bir bölümünü oluşturan bu özel tablo dışarıdan bakıldığında basit bir cilt egzamasına veya kuruma bağlı kabuklanmaya çok benzediği için kolayca gözden kaçabilir.

Bu hastalığın gelişim mekanizmasında en yaygın kabul gören görüşe göre, sorun aslında meme başının dış derisinde değil hemen altındaki süt kanallarında başlar. Ana süt kanallarında ortaya çıkan anormal hücreler, kanalın duvarını oluşturan zar boyunca yukarıya, yani meme ucuna doğru ilerler. Süt kanallarının dışarıya açıldığı meme başına ulaşan bu hücreler, meme ucunun ve çevresindeki koyu renkli areola dokusunun en üst deri tabakasına yerleşir. Burada kümeler halinde biriken Paget hücreleri, meme başı derisinin doğal bariyerini bozarak yüzeyde kronik bir tahriş, kepeklenme ve geçmeyen bir kaşıntı süreci başlatır. Dışarıdan bakıldığında sadece yüzeysel bir deri sorunu gibi görünen o küçük kabuklanma, aslında süt kanallarının içindeki bir sürecin cilde yansıyan uç noktasıdır.

Memenin Paget hastalığında meme başında ve areolada gözlemlenen temel değişimler şunlardır:

• Meme ucunda başlayan inatçı kaşıntı
• Yanma ve iğne batması hissi
• Deride ince pullanma ve kepeklenme
• Sarımsı veya kahverengi kabuklanmalar
• Kabuk altında kızarık ve nemli yüzey
• Çamaşıra bulaşan sarımsı veya kanlı sızıntı
• Meme ucunda zamanla gelişen düzleşme
• Meme başının içeriye doğru çekilmesi

Paget Hastalığı Kaynaklı Tek Memede Kaşıntı Zamanla Hangi Belirtilere Dönüşür?

Paget hastalığı genellikle oldukça yavaş ve sinsi bir seyir izler. İlk dönemlerde yalnızca tek meme ucunda hafif bir gıdıklanma, kaşıntı ve zaman zaman yanma hissi tarif edilir. Kısa bir süre sonra meme ucunun derisinde kuruma, ince pullanma ve kabuklanma gelişir. Bu kabuklar duş sırasında veya kıyafet temasıyla kalktığında alttan kızarık, hassas ve hafif sızıntılı bir yüzey çıkar; ancak birkaç gün içinde aynı noktada yeniden kabuk oluşur.

Zaman ilerledikçe meme ucunun tepe noktasından başlayan bu değişim, çevredeki koyu renkli areola halkasına doğru yayılma eğilimi gösterir. Deri bütünlüğünün zedelenmesiyle birlikte meme başında küçük açık yaralar, kendiliğinden gelen berrak sarımsı veya kanlı akıntılar belirebilir. Daha ileri aşamalarda meme başının dışarıya doğru olan doğal çıkıntısı kaybolarak düzleşir ve içe doğru çökme meydana gelebilir. Paget hastalığı saptanan kişilerin yaklaşık yarısında, Genel Cerrahi uzmanının yaptığı muayenede meme dokusu içinde ele gelen bir kitle bulunur ve bu durum çoğunlukla çevre dokuya yayılma potansiyeli taşıyan bir tümörle ilişkilidir. Kitle hissedilmeyen diğer yarısında ise süreç genellikle süt kanallarının içiyle sınırlı kalmış erken evre odaklardan (duktal karsinoma in situ) ibarettir.

Paget hastalığına eşlik edebilen klinik ve yapısal bulgular şunlardır:

• Areola halkasına yayılan kızarıklık
• Meme başında iyileşmeyen yüzeysel yaralar
• Tek kanaldan gelen kanlı akıntı
• Meme dokusu içinde ele gelen kitle
• Meme başı çıkıntısının kaybolması
• Süt kanalları içinde erken evre odakları
• Koltuk altı lenf bezlerinde büyüme

Meme Başı Egzaması ile Paget Hastalığı Tek Memede Kaşıntı Durumunda Nasıl Ayırt Edilir?

Meme başı ve çevresinde kaşıntılı, kızarık ve pullanan bir görünüm oluştuğunda karşılaşılan en büyük ikilem, bu tablonun basit bir meme başı egzaması mı yoksa Paget hastalığı mı olduğudur. İki durum dışarıdan birbirine çok benzese de Genel Cerrahi uzmanının yaptığı klinik değerlendirmede ayrımı sağlayan çok önemli ipuçları mevcuttur. Basit meme başı egzaması çoğunlukla her iki memede birden görülür ve kişinin geçmişinde alerjik bünye, astım, bahar alerjisi veya yeni bir kozmetik ürün teması gibi öyküler yer alır. Paget hastalığı ise neredeyse her zaman yalnızca tek bir memede ortaya çıkar.

Başlangıç noktası açısından bakıldığında, iyi huylu egzama sıklıkla meme başının etrafındaki koyu renkli areola cildinden veya normal meme derisinden başlayıp meme ucuna sonradan ilerler. Paget hastalığı ise doğrudan süt kanallarının açıldığı meme başının en tepe noktasından başlar ve dışa doğru genişler. Ayrıca egzamada cilt yüzeyinde ne kadar tahriş olursa olsun meme ucunun anatomik yapısı korunurken, Paget hastalığında süreç içinde meme başında düzleşme ve içe çökme gelişebilir. Egzama uygun kortizonlu kremlerle kısa sürede yatışıp normale dönerken, Paget hastalığında kremler yalnızca yüzeysel kızarıklığı hafifletir ve ilaç kesildiğinde tablo hızla eski haline döner.

Meme başı egzamasını Paget hastalığından ayıran başlıca özellikler aşağıdaki gibidir:

• Genellikle her iki memeyi birden etkilemesi
• Alerjik bünye veya tahriş edici madde öyküsü
• Areola cildinden başlayıp merkeze yayılması
• Meme ucu şeklinin ve çıkıntısının korunması
• Meme içinde kitle veya sertlik bulunmaması
• Uygun krem tedavisiyle kalıcı olarak gerilemesi

İnflamatuar Meme Kanseri Tek Memede Kaşıntı ve Kızarıklığı Nasıl Başlatır?

Tek memede kaşıntı yakınmasının altından çıkabilen bir diğer önemli ve hızlı değerlendirme gerektiren tablo İnflamatuar Meme Kanseridir. Meme kanserleri arasında hızlı seyirli olmasıyla bilinen bu tür, alışılmış meme kanseri belirtilerinden oldukça farklı bir görünüm sergiler. Klasik meme kanserlerinde genellikle meme dokusu içinde sınırları az çok hissedilebilen sert bir yumru veya kitle fark edilirken, inflamatuar meme kanserinde çoğu zaman elle hissedilen belirgin bir kitle bulunmaz.

Bu hastalıkta tümör hücreleri tek bir noktada kitle oluşturmak yerine, meme dokusu içinde yaygın bir şekilde ilerleyerek doğrudan meme cildinin hemen altındaki ince lenf kanallarına girer. Normal koşullarda meme dokusundaki fazla sıvıyı koltuk altına doğru taşımakla görevli olan bu mikroskobik lenf damarları, hücre kümeleri tarafından mekanik olarak tıkanır. Memenin sıvı tahliye sistemi engellendiğinde doku içinde hızlı bir sıvı birikimi ve basınç artışı gelişir. Cildin altındaki bu ani şişme ve gerilme, derideki ince sinir uçlarını sürekli uyararak memede derin, yanıcı bir kaşıntı, hassasiyet ve belirgin bir ağırlık hissi doğurur.

İnflamatuar meme kanserinde ortaya çıkan tipik belirtiler şunlardır:

• Meme cildinin üçte birini aşan kızarıklık
• Tek memede hızlı gelişen şişlik ve büyüme
• Etkilenen memede belirgin sıcaklık artışı
• Cilt yüzeyinde portakal kabuğu görünümü
• Derin kaşıntı ve yanma hissi
• Memede dolgunluk ve ağırlık yakınması
• Meme başında sonradan gelişen içe çekilme
• Koltuk altında ele gelen lenf bezi şişlikleri

Tek Memede Kaşıntı ve Portakal Kabuğu Görünümü Neden Birlikte Ortaya Çıkar?

İnflamatuar meme kanserinde cilt altı lenf kanallarının tıkanmasıyla gelişen sıvı birikimi (lenfödem), memenin dış görünümünde kısa sürede dikkat çekici değişimlere yol açar. Birkaç hafta, hatta bazen birkaç gün içinde tek memenin cildinde pembe, kırmızı veya morumsu bir renk değişimi başlar. Meme dokusu içeriden biriken sıvı nedeniyle hızla şişerken, cildi alttaki dokuya sabitleyen kıl kökleri ve ter bezi kanalları esneyemez ve yerinde sabit kalır. Şişen cildin arasında kıl köklerinin nokta nokta içeriye doğru çekik kalması, meme yüzeyinde tıpkı bir portakalın kabuğundaki gözenekleri andıran özel bir görüntü oluşturur. Tıpta “peau d’orange” yani portakal kabuğu görünümü olarak adlandırılan bu durum cilt altı lenf dolaşımının tıkandığını gösteren en somut işarettir.

Memede kızarıklık, sıcaklık artışı, şişlik, ağrı ve tek memede kaşıntı ile seyreden bu tablo ilk bakışta bakterilerin yol açtığı basit bir meme enfeksiyonunu (akut mastit) çok yakından taklit eder. Bu benzerlik nedeniyle başlangıçta enfeksiyon düşünülerek antibiyotik tedavisi düzenlenebilir. Ancak bakteriyel bir enfeksiyonda antibiyotik kullanımıyla birkaç gün içinde kızarıklık ve şişlik gerilemeye başlarken, inflamatuar meme kanserinde antibiyotik tedavisine rağmen tabloda beklenen iyileşme görülmez. Antibiyotik kullanımına yanıt vermeyen tek taraflı kızarıklık, ödem ve kaşıntı varlığında Genel Cerrahi uzmanı tarafından ileri görüntüleme ve cilt biyopsisi sürecinin planlanması büyük önem taşır.

Tek Memede Kaşıntı Şikayetine Eşlik Eden Hangi Alarm Bulguları Ciddiye Alınmalıdır?

Tek memede kaşıntı bazen tek başına bir yakınma olarak başlasa da çoğu zaman memenin iç yapısındaki değişimi yansıtan başka fiziksel işaretlerle birlikte seyreder. Genel Cerrahi pratiğinde alarm bulguları olarak değerlendirilen bu eşlikçi belirtilerin fark edilmesi, tanı sürecinin gecikmeden başlatılmasına yardımcı olur. Özellikle meme başından kendiliğinden çamaşıra bulaşan, tek bir kanaldan gelen kanlı veya berrak su gibi akıntılar; kanal içi iyi huylu oluşumlara (intraduktal papillom), süt kanalı tümörlerine veya Paget hastalığına işaret edebilir.

Benzer şekilde daha önceden normal görünümde olan meme ucunun sonradan içeriye doğru çekilmesi, düzleşmesi veya meme cildinde gamzeleşme gibi şekil değişikliklerinin belirmesi, meme başının altındaki dokuyu kendine doğru çeken bir süreci düşündürür. Ayrıca tek memedeki kaşıntıya aynı taraf koltuk altında ele gelen sert, ağrısız ve az hareketli şişliklerin eşlik etmesi, memedeki bir durumun lenf bezlerini etkilediğini gösterebilir.

Tek memede kaşıntı ile birlikte görüldüğünde cerrahi muayene gerektiren alarm bulguları şunlardır:

• Meme ucunda tekrarlayan kabuklanma ve soyulma
• Meme cildinde portakal kabuğu görünümü
• Antibiyotikle geçmeyen meme kızarıklığı ve ödem
• Meme başından kendiliğinden gelen kanlı akıntı
• Tek kanaldan gelen berrak su görünümünde akıntı
• Meme ucunun sonradan içeriye doğru çökmesi
• Meme derisinde gamzeleşme veya çekinti oluşması
• Meme dokusunda ele gelen ağrısız sert kitle
• Koltuk altında hissedilen sert lenf bezi şişliği

Süt Kanalı Genişlemesi ve Periduktal Mastit Tek Memede Kaşıntı Yapar mı?

Tek memede kaşıntı her zaman kötü huylu bir hastalığa işaret etmez; meme dokusunun Genel Cerrahi ilgi alanına giren pek çok iyi huylu (benign) durumu da oldukça inatçı kaşıntılara yol açabilir. Bunların başında süt kanalı genişlemesi olarak bilinen duktal ektazi ve süt kanalı çevresi iltihabı olan periduktal mastit gelir. Meme başının hemen altındaki bölgede, memenin derinliklerinden gelen süt kanallarının birleşerek dışarıya açıldığı ana toplayıcı kanallar yer alır. Çeşitli nedenlerle bu ana kanalların duvar yapısının esnekliğini kaybetmesi ve genişlemesi durumuna duktal ektazi adı verilir.

Genişleyen bu kanalların içinde zamanla yağdan ve hücresel atıklardan zengin, koyu kıvamlı salgılar birikir. Kanal içinde biriken bu yoğun sıvı, incelmiş olan kanal duvarından dışarıya, yani kanalın etrafındaki meme dokusuna sızdığında vücut bu salgıyı yabancı bir madde olarak algılar ve bölgede mikropsuz bir kimyasal iltihaplanma başlatır. Özellikle sigara kullanan kadınlarda süt kanallarındaki hücresel hasar ve kılcal damar dolaşımının bozulmasıyla bu tabloya bakteriler de eklenir ve periduktal mastit gelişir. Tekrarlayan meme başı altı apselerine ve areola kenarından cilde açılan ince iltihap kanallarına (fistüllere) yol açabilen bu süreçte akut iltihap yatışsa bile kanalların etrafında oluşan sert iyileşme dokusu (fibrozis) ve sinir uçlarının çekilmesi nedeniyle memede uzun süreli, batıcı bir kaşıntı hissi devam edebilir.

Süt kanalı genişlemesi ve periduktal mastit tablosunda sık karşılaşılan durumlar şunlardır:

• Meme başı altında hissedilen batıcı kaşıntı
• Meme ucundan gelen koyu kıvamlı renkli akıntı
• Areola çevresinde tekrarlayan kızarıklık ve ağrı
• Meme başı altında gelişen küçük apseler
• Areola kenarından cilde açılan akıntılı fistül ağzı
• İltihap sonrası gelişen meme başı çekintisi
• Sigara kullanımıyla artan nüks eğilimi

Meme Enfeksiyonları ve Apseler Tek Memede Kaşıntı Oluşturur mu?

Meme dokusunun bakteriyel enfeksiyonları (enfeksiyöz mastit) ve bunun sonucunda gelişebilen meme apseleri; ağrı, şişlik ve kızarıklığın yanı sıra belirgin kaşıntıya neden olan iyi huylu cerrahi tablolar arasındadır. Bu enfeksiyonlar en sık emzirme dönemindeki kadınlarda görülür. Bebeğin memeyi tam boşaltamaması sonucu sütün kanallarda birikmesi ve emzirmeye bağlı meme başında oluşan küçük çatlaklar, cilt yüzeyindeki bakterilerin meme dokusu içine girmesine zemin hazırlar. Bununla birlikte emzirme döneminde olmayan kadınlarda da sigara kullanımı, şeker hastalığı veya bağışıklık sisteminin zayıfladığı durumlarda emzirme dışı meme enfeksiyonları gelişebilir.

Bakterilerin meme dokusuna ulaşmasıyla birlikte vücudun savunma mekanizması devreye girer; bölgedeki damarlar genişler, dokuya yoğun sıvı geçişi olur ve iltihap habercisi kimyasal maddeler (histamin gibi medyatörler) salgılanır. Dokuda biriken bu yoğun ödemin cildi içeriden hızla germesi ve salgılanan kimyasal maddelerin cilt altı sinir uçlarını doğrudan uyarması, enfeksiyon bölgesinde sıcaklık artışı ve ağrıyla birlikte bölgesel bir kaşıntı yaratır. Enfeksiyon organize olup etrafı duvarla çevrili irin dolu bir meme apsesine dönüştüğünde ise üzerindeki cilt iyice gerilir, parlar ve kaşıntıya ateş ile halsizlik gibi belirtiler eklenir.

Meme enfeksiyonu ve apse gelişiminde rol oynayan etkenler ile belirtiler şunlardır:

• Emzirme döneminde süt kanallarında süt birikimi
• Meme başında oluşan çatlaklar ve sıyrıklar
• Enfeksiyon bölgesinde yoğun doku ödemi ve gerginlik
• Salgılanan kimyasal maddelere bağlı sinir uyarımı
• Apse üzerindeki ciltte incelme, parlama ve kaşıntı
• Dokunmakla hissedilen sıcaklık artışı ve hassasiyet
• Şeker hastalığı ve sigara kullanımı gibi risk faktörleri

Fibrokistik Değişiklikler Tek Memede Kaşıntı ve Gerginlik Hissini Nasıl Tetikler?

Üreme çağındaki kadınlarda tek memede veya memenin belirli bir kadranında hissedilen kaşıntı, sızlama ve dolgunluğun en yaygın iyi huylu nedenlerinden biri de fibrokistik değişikliklerdir. Adet döngüsü boyunca östrojen ve progesteron hormonlarının seviyelerinde yaşanan doğal dalgalanmalar, bazı kadınların meme dokusunda daha belirgin tepkilere yol açar. Bu hormonal duyarlılık sonucunda süt kanallarında hafif genişlemeler, bağ dokusunda artış ve içleri sıvı dolu kesecikler olan milimetrik mikrokistler veya daha büyük makrokistler oluşabilir.

Özellikle adet kanamasının başlamasından önceki bir-iki haftalık süreçte hormonların etkisiyle meme dokusu su tutar ve mevcut kistlerin içindeki sıvı miktarı artar. Kistlerin içindeki sıvı basıncının yükselmesi, kist duvarını gererek hemen etrafındaki meme bağ dokusuna ve cilde uzanan ince duyu sinirlerine mekanik bir baskı uygular. Sinir liflerinin bu şekilde içeriden gerilmesi, kistin bulunduğu meme bölgesinde veya meme altı katlantısında belirgin bir dolgunluk, hassasiyet, inceden sızlama ve içeriden gelen bir kaşıntı hissi uyandırır. Genellikle adet kanamasının başlamasıyla birlikte hormon seviyeleri düşer, kist içi basınç azalır ve kaşıntı ile gerginlik hissi hafifler.

Fibrokistik meme yapısına bağlı yakınmaların karakteristik özellikleri aşağıdaki gibidir:

• Adet öncesi dönemde belirginleşen meme gerginliği
• Kist içi basınç artışına bağlı bölgesel kaşıntı
• Memenin belirli bir kadranında hissedilen sızlama
• Adet kanamasının başlamasıyla hafifleyen şikayetler
• Ele gelen yuvarlak, hareketli ve düzgün sınırlı kistler
• Kafein tüketimi ve stresle artabilen meme hassasiyeti
• Menopoz sonrasında hormonların çekilmesiyle gerileme

Genel Cerrahi Uzmanı Tek Memede Kaşıntı Şikayetini Nasıl Muayene Eder?

Tek memede kaşıntı yakınmasıyla Genel Cerrahi uzmanına başvurulduğunda, değerlendirme süreci şikayetin ne zaman başladığı, nasıl seyrettiği ve eşlik eden başka bulguların olup olmadığının detaylıca dinlenmesiyle başlar. Ardından her iki memenin, meme başı-areola bölgelerinin ve koltuk altı lenf bezlerinin karşılaştırmalı olarak incelendiği sistematik bir fizik muayene gerçekleştirilir. İlk olarak gözle yapılan incelemede (inspeksiyon) meme cildinde kızarıklık, ödem, portakal kabuğu görünümü, meme başında pullanma, kabuklanma, çatlak, asimetri veya içe çekinti varlığı araştırılır.

Gözle değerlendirmenin ardından elle muayene (palpasyon) aşamasına geçilir. Meme başının çevresine nazik dokunuşlar uygulanarak meme ucundan kendiliğinden veya hafif baskıyla gelen şüpheli bir sıvı akıntısı olup olmadığı ve akıntı varsa bunun tek bir kanaldan mı geldiği kontrol edilir. Daha sonra memenin tüm kadranları ve meme başının tam altı parmak uçlarıyla dikkatlice muayene edilerek doku içinde bir kitle, bölgesel sertlik veya apseye işaret eden bir sıvı dalgalanması aranır. Muayenenin son aşamasında ise her iki koltuk altı ile köprücük kemiği çevresindeki lenf istasyonları kontrol edilerek büyümüş veya sertleşmiş lenf bezi varlığı değerlendirilir.

Genel Cerrahi uzmanının fizik muayene sırasında adım adım kontrol ettiği unsurlar şunlardır:

• İki meme arasındaki boyut ve şekil simetrisi
• Meme başı ve areola derisinde kabuklanma veya yara
• Meme cildinde ödem, kızarıklık ve gözenek belirginleşmesi
• Meme ucunda düzleşme veya içe doğru çekinti
• Tek kanaldan gelen kanlı veya berrak meme başı akıntısı
• Meme kadranlarında ele gelen kitle veya doku kalınlaşması
• Meme başı altında apse veya sıvı birikimi bulgusu
• Koltuk altı ve köprücük kemiği çevresi lenf bezleri

Tek Memede Kaşıntı Nedenini Bulmak İçin Hangi Görüntüleme ve Biyopsi Yöntemleri Kullanılır?

Klinik muayene çok değerli bilgiler sağlasa da meme başının altındaki süt kanallarını ve derin meme dokusunu detaylı görebilmek için radyolojik görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Genel Cerrahi uzmanı; hastanın yaşını, menopoz durumunu, ailesel risk faktörlerini ve meme dokusunun yoğunluğunu göz önünde bulundurarak uygun görüntüleme planını belirler. Kırk yaş ve üzerindeki kadınlarda iki taraflı dijital mamografi temel yöntemdir; özellikle ele kitle gelmeyen Paget hastalığında süt kanalları içindeki noktasal kireçlenmeleri (mikrokalsifikasyonları) göstermede çok değerlidir. Meme dokusu yoğun olan genç kadınlarda ve kist-katı kitle ayrımında ise meme ultrasonografisi ön planda yer alır. Mamografi ve ultrasonun normal çıktığı ancak klinik şüphenin sürdüğü durumlarda veya inflamatuar meme kanseri şüphesinde ise hastalığın yayılımını görmek için ilaçlı (dinamik kontrastlı) meme MR görüntülemesi tercih edilir.

Görüntüleme bulguları ne kadar yol gösterici olursa olsun, şüpheli durumlarda kesin tanı her zaman dokudan örnek alınarak mikroskop altında incelenmesiyle, yani biyopsi ile netleştirilir. İki haftalık krem tedavisine yanıt vermeyen tek taraflı meme başı kaşıntısı ve kabuklanmalarında, lokal anestezi altında meme başı derisinden tam kat küçük bir doku örneği (punch biyopsi veya kama biyopsi) alınır. Meme içinde katı bir kitle saptandığında ultrason eşliğinde kalın iğne (kor/tru-cut) biyopsisi uygulanırken, inflamatuar meme kanseri şüphesinde kızarık ve ödemli meme cildinden tam kat cilt biyopsisi alınarak lenf kanalları incelenir.

Tek memede kaşıntı tanı sürecinde yararlanılan görüntüleme ve biyopsi yöntemleri aşağıdaki gibidir:

• İki taraflı dijital mamografi incelemesi
• Yüksek çözünürlüklü meme ve koltuk altı ultrasonografisi
• İlaçlı dinamik kontrastlı meme MR görüntülemesi
• Süt kanallarını görüntüleyen galaktografi veya duktoskopi
• Meme başından lokal anesteziyle alınan punch biyopsi
• Ultrason eşliğinde kitleden yapılan kor (tru-cut) biyopsi
• Kızarık ve ödemli deriden alınan tam kat cilt biyopsisi
• Kist veya koltuk altı lenf bezinden ince iğne aspirasyonu

Genel Cerrahi Uzmanı Tek Memede Kaşıntı Yapan Hastalıkları Nasıl Tedavi Eder?

Tanı süreci tamamlanıp kaşıntının altta yatan nedeni aydınlatıldıktan sonra, Genel Cerrahi uzmanı tarafından hastalığın iyi huylu veya kötü huylu olmasına göre uygun tedavi yaklaşımı planlanır. Eğer yapılan biyopsi sonucunda Paget hastalığı saptanmışsa, hastalığın meme içindeki yaygınlığına göre cerrahi yöntem belirlenir. Hastalığın sadece meme başı ve hemen altındaki bölgeyle sınırlı olduğu uygun vakalarda memenin tamamını almaya gerek kalmadan, yalnızca meme başı-areola kompleksinin ve altındaki etkilenmiş dokunun çıkarıldığı meme koruyucu cerrahi (merkezi parsiyel mastektomi) uygulanabilir ve süreç radyoterapi ile desteklenir. Eşlik eden yayılma eğiliminde bir tümör varsa koltuk altı lenf bezlerini değerlendirmek için bekçi lenf bezi biyopsisi (sentinel lenf nodu biyopsisi) işleme eklenir. Meme içinde yaygın odakların bulunduğu durumlarda ise meme dokusunun tamamının çıkarılması ve uygun koşullarda eş zamanlı meme onarımı (rekonstrüksiyon) değerlendirilir. İnflamatuar meme kanserinde ise ilk aşamada ameliyat yapılmaz; önce Tıbbi Onkoloji ile birlikte ilaç tedavisi (kemoterapi) uygulanarak ciltteki ödem ve kızarıklık geriletilir, ardından cerrahi tedavi ve ışın tedavisi planlanır.

Kaşıntının nedeni iyi huylu bir meme hastalığı olduğunda ise memenin doğal yapısını koruyan, daha sınırlı girişimler tercih edilir. Meme apselerinde geniş kesiler yerine ultrason eşliğinde kalın iğne ile iltihabın boşaltılması (perkütan aspirasyon) veya ince bir kateter yerleştirilerek drenaj sağlanması, uygun antibiyotik desteğiyle birlikte hızlı bir rahatlama sunar. İlaç tedavilerine rağmen sürekli tekrarlayan kronik süt kanalı iltihaplarında ve fistüllerde, meme başının altındaki sorunlu ana süt kanallarının cerrahi olarak çıkarılması (santral duktus eksizyonu / Hadfield prosedürü) kronik kaşıntı ve akıntı döngüsünü sonlandırmaya yardımcı olur. Fibrokistik yapıya bağlı gelişen ve dokuyu gererek kaşıntı yapan büyük kistler ise poliklinik koşullarında ultrason eşliğinde ince bir iğneyle boşaltılarak doku üzerindeki basınç kaldırılır.

Altta yatan nedene göre Genel Cerrahi kapsamında uygulanan başlıca tedavi yöntemleri şunlardır:

• Meme koruyucu cerrahi (santral lumpektomi)
• Koltuk altı bekçi lenf bezi biyopsisi (SLNB)
• Modifiye radikal mastektomi ve meme onarımı
• Kemoterapi sonrası planlanan onkolojik cerrahi
• Ultrason eşliğinde iğne veya kateterle apse drenajı
• Sorunlu süt kanallarının çıkarılması (Hadfield prosedürü)
• Tek kanal akıntılarında ilgili kanalın çıkarılması (mikrodikektomi)
• Gergin meme kistlerinin ince iğne ile boşaltılması

Tek memede ortaya çıkan, iki haftadan uzun süren ve hele ki kabuklanma, akıntı, kızarıklık veya meme şeklinde bozulma gibi bulguların eşlik ettiği kaşıntılarda rastgele kremlerle zaman kaybetmeden bir Genel Cerrahi uzmanına başvurmak, hem tanı gecikmelerini önlemek hem de en uygun tedavi seçeneklerinden zamanında yararlanabilmek adına atılacak en doğru adımdır.